هیواکانم
بژی کورد و کوردستان

avatar


پارتی کارکه‌رانی کوردستان پ ک ک، چه‌ندین ساڵه‌ ، نه‌ ته‌نیا له‌ ئاستی کوردستان، به‌ڵکوو له‌ سه‌رتاسه‌ری تورکیا و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوینیش دا، له‌ بواره‌کانی چه‌کداری، سیاسی، کولتوری و کۆمه‌ڵایه‌تی ، هه‌بوون و کاریگه‌ری خۆی سه‌لماندووه‌.
ئه‌و پارته‌ وه‌ک بزووتنه‌وه‌یه‌کی شۆڕشگه‌ری، له‌ قۆناغێکدا سه‌ری هه‌ڵدا، که‌ له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهان دا، جووڵانه‌وه‌کانی ڕزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌یی، پێشکه‌وتنی گه‌وره‌یان وه‌دی ده‌هێنا و له‌ هه‌مان کاتیش دا به‌رده‌وام، دژایه‌تی گه‌لان به‌ ئه‌نجام ده‌گه‌یشت.
گه‌لی کوردیش یه‌کێک له‌ گه‌لانی دێرینی ئاناتۆلیا و مێزۆپۆتامیایه‌، که‌ له‌ به‌رامبه‌ر سیاسه‌ته‌کانی توواندنه‌وه‌ و له‌ ناوبردنی ده‌سهه‌ڵاتداران ڕاوه‌ستاوه‌. مرۆڤ ده‌توانێ بڵێ که‌ ئه‌م گه‌له‌، له‌ ئاستی له‌ ناو چوون دابوو، به‌ جۆرێک که‌ ته‌نانه‌ت هیچ هیوایه‌کی به‌ خۆیشی نه‌مابوو.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
سه‌ره‌تا کاتێ ئێمه‌ له‌ سه‌ر ناوی پ ک ک، بزووتنه‌وه‌ی خۆمان ده‌ست پێ کرد، گه‌لی ئێمه‌ وه‌کوو به‌ردێک، بێ زار و زمان، بێ دڵ و بێ ده‌نگ مابوو. گه‌ل به‌ ته‌واوی نائومێد بوو. هیچ هیوایه‌ک نه‌مابوو.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
ته‌واوی ئه‌و حکوومه‌تانه‌ی له‌ تورکیا ده‌سهه‌ڵاتیان گرته‌ ده‌ست، هه‌میشه‌ به‌ ترسه‌وه‌ له‌م کێشه‌یان ڕوانیوه‌. هه‌ر ده‌سهه‌ڵاتێک هاتووه‌ته‌ سه‌ر کار، کێشه‌که‌ی قووڵتر کردووه‌ته‌وه‌ و به‌ ده‌سهه‌ڵاتی دوای خۆی سپاردووه‌. دواتر حکوومه‌ته‌کان، زۆرتر درێژه‌یان داوه‌ به‌ سیاسه‌ته‌کانی وه‌ک سته‌مکاری، کۆچبه‌ری و دوورخستنه‌وه‌. له‌ ئه‌نجامی ئه‌و یه‌که‌ش دا، وه‌ک لایه‌نێکی ناڕازی، پ ک ک سه‌ری هه‌ڵداوه‌. پ ک ک بۆ ئه‌و کێشه‌یه‌، خوازیاری چاره‌سه‌ری سیاسی بوو. کاتێک ئه‌وه‌ پێک نه‌هات، شه‌ڕ هاته‌ ئاراوه‌. ئه‌و شه‌ڕه‌ هه‌تا ئه‌مڕۆش به‌رده‌وامه‌.

له‌ سه‌ده‌ی ڕابڕدوو، یه‌کێک له‌و ڕووداوانه‌ی که‌ له‌ بیر ناچێته‌وه‌، جووڵانه‌وه‌ی جه‌وانانی ساڵی 1968 ه‌. ئه‌و ڕووداوه‌ له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهان و کاریگه‌ری خۆی له‌ سه‌ر لاوانی کورد و تورکیش دانا. تۆفانی ساڵی 68، به‌ درووشمی ~ بمرێ ئامپریالیزم و بژی شۆڕشی سۆسیالسیتی ~، جه‌وانانی سه‌رتاسه‌ری جیهانی ڕاپه‌ڕاند و له‌ گه‌وره‌ شاره‌کانی تورکیاوه‌، خۆی گه‌یانده‌ جه‌وانانی کوردستانیش. جه‌وانانی کورد، ئه‌وانه‌ی که‌ له‌ ناو شۆڕشی ساڵی 68 دا به‌شداریان کردبوو، له‌ سه‌ر بنه‌مای پێویستیه‌کانی سه‌رده‌م و هه‌لومه‌رجه‌کانی هه‌رێمی، ستڕاتێژیه‌کی تایبه‌تی شۆڕشیان گرته‌ پێش.
به‌م پێیه‌ له‌ باکوری کوردستان، ئه‌و لایه‌نانه‌ی که‌ شۆڕشێکی نه‌ته‌وه‌ییان به‌ ئامانج گرتبوو، خۆیان به‌ ڕێکخستن ده‌کرد. جه‌وانانی کورد، به‌ هۆکاری کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی، خۆیان له‌ هێزه‌کانی چه‌پگری تورک جیا کرده‌وه‌ و به‌ خێرایی ده‌ستیان به‌ کاری ڕێکخستنی کرد.


ڕێبه‌ر ئاپۆ :
له‌ ڕۆژی 12ی مارس، ئێمه‌ له‌ مه‌ترسییه‌کی زۆر گه‌وره‌ ڕزگاریمان بوو. کاتێک ئێمه‌ سه‌رمان هه‌ڵدا، بۆشاییه‌ک هه‌بوو. هه‌ر له‌و قۆناغه‌دا، کاره‌ساتی (( قزل ده‌ڕڕه‌)) ڕووی دا. ئێوه‌ش ده‌زانن، له‌ ڕووداوی (( قزل ده‌ڕڕه‌ )) دا، که‌سایه‌تییه‌کانی پێشه‌نگی جووڵانه‌وه‌ی شۆڕشگه‌ری، له‌ ناو بردران. ئێمه‌ش که‌وتینه‌ ژێر کاریگه‌ری ئه‌و ڕووداوه‌. منیش یه‌کێک له‌ لایه‌نگرانی ئه‌وان بووم. ئێمه‌ بۆ جاری یه‌که‌مین له‌ زانکۆدا، له‌ دژی کاره‌ساتی 12ی مارس، چالاکیه‌کی بایکۆتمان وه‌ڕێ خست. ئه‌وسا له‌ ناو ڕێکخراوی خوێندکارانی (( ئۆتتۆ )) دا جێگه‌مان گرت و ئێمه‌ش له‌ ڕۆژی 7 ی ئاپریل دا، ده‌ستگیر کراین. سزای پازده‌ساڵ زیندان بۆ ئێمه‌ داوا کرابوو. که‌سێک به‌ ناوی (( باقی توغ )) که‌ (( ده‌نیز گه‌زمیش )) و هه‌ڤاڵانی له‌ سێداره‌ دابوو، داوای ئه‌و سزایه‌ی بۆ ئێمه‌ ده‌کرد. ته‌نیا یه‌ک شاهید له‌ دژی ئێمه‌ هه‌بوو، ئه‌گه‌ر دوو شاهید هه‌بوونایه‌، ئه‌و حووکمه‌یان به‌ سه‌ردا ده‌سه‌پاندین. واتا زۆر به‌ زه‌حمه‌ت ڕزگاریمان بوو. من شه‌ش- حه‌وت مانگ له‌ زیندان ڕاگیرام. به‌ڵام ئه‌و وانه‌یه‌ی که‌ پێویست بوو وه‌رمگرت. من له‌وێ، له‌ سێداره‌دانی (( ده‌نیز )) و ئه‌وانم دیت. من پێشتریش کاره‌ساتی (( قزل ده‌ڕه‌م )) پێشبینی کردبوو. ئه‌و کاتیش من به‌ کێشه‌ی کورده‌وه‌ خه‌ریک بووم. کاتێک زانیم ڕێکخراوی به‌ره‌ی دێمۆکراتیکی ڕزگاری تورکیا، ناتوانێ خۆی تازه‌ بکاته‌وه‌، له‌ کۆتایی ساڵی 72 و ده‌ستپێکی ساڵی 73 ، بیرم له‌وه‌ کرده‌وه‌ که‌ هاوڕێ له‌ گه‌ڵ کۆمه‌ڵێک ڕه‌وشه‌نبیری کورد، له‌ سه‌ر ستاتۆی کوردستان، ڕێکخراوێکی نوێ ساز بکه‌م. به‌ ڕای من، یه‌کێک له‌ دڵخوازترین و گرینگترین هه‌نگاوه‌کان، ئه‌و بڕیاڕه‌ی ئێمه‌ بوو. واتا چه‌پی تورک، سه‌رۆکایه‌تی خۆیان له‌ ده‌ست دابوو. خه‌ریک بوو له‌ یه‌کتر بڵاو ده‌بوون. ده‌رکه‌وتنی من له‌ ڕیزه‌کانی ئه‌وان، کاریگه‌ری نێگاتیڤی دانه‌نا. به‌ڵام جه‌ساره‌تی ئه‌وه‌م به‌ خۆم دا، که‌ به‌ ئازموون وه‌رگرتن له‌ تێزی شۆڕشی نه‌ته‌وه‌یی_دێمۆکراتیک، بۆ گه‌لی کوردستان، ببێته‌ هۆکاری سه‌رکه‌وتن. زۆر کارێکی ئاسته‌م بوو، به‌ڵام له‌ ده‌ستپێکی ساڵی 73 دا، ئێمه‌ بڕیاڕمان دا گرووپێک وه‌ڕێ بخه‌ین. له‌ مانگه‌کانی به‌هاری ساڵی 73 دا، به‌ بێئه‌وه‌ی ناوێک له‌ سه‌ر خۆمان دابنێین، هه‌وڵمان دا گرووپێکی بچووک ساز بکه‌ین. له‌ ساڵه‌کانی 73، 74، و 75 ، ئه‌گه‌ر ورده‌هه‌نگاوێکیش بێت، ئێمه‌ له‌ سه‌ر بنه‌مای ڕاستی کوردستان، به‌ره‌و چاره‌سه‌ری نه‌ته‌وه‌یی ڕێمان پێوا.
ئێمه‌ ده‌مانهه‌ویست که‌ خۆمان له‌ تێکه‌ڵاویه‌تی چه‌پی تورک، به‌ واتایه‌کی دیکه‌ خۆمان له‌ بۆشایی ڕزگار بکه‌ین. هه‌ڵبه‌ت کاتێک که‌ تێکۆشانی خۆمان ده‌ست پێ کرد، له‌ جه‌وانانی تورک دانه‌بڕاین. ئه‌و کات من ئه‌ندامی جووڵانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵه‌ی خوێندکارانی زانکۆی ئانکارا بووم. من به‌ کرده‌وه‌ سه‌رۆکایه‌تی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌شم گرته‌ ده‌ست. هه‌روه‌ها ئه‌و کاتیش، من سه‌رۆکایه‌تی جووڵانه‌وه‌ی جه‌وانانی دوای ڕووداوی 12ی مارسم به‌ ئه‌ستۆ گرتبوو. من به‌ تێکۆشانی خۆم له‌ دژی کۆمه‌ڵکووژی (( قزل ده‌ڕڕه‌))، ڕێکخراوی کۆمه‌ڵگای دێمۆکراتیکم خوڵقاند. ئێستاش به‌ دیتنی من، ئه‌وه‌ باشترین کار بوو. کاتێک مرۆڤ له‌ سه‌ر بنچینه‌ی کوردایه‌تی تێکۆشانی خۆی به‌ڕێوه‌ ده‌بات، پێویسته‌ په‌یوه‌ندی خۆی له‌ گه‌ڵ جووڵانه‌وه‌ی دیمۆکراتیکی تورکیا دانه‌بڕێت. هه‌ڵبه‌ت مرۆڤ به‌ هه‌ڵوێستێکی له‌م شێوه‌، ده‌توانێ خوڵقێنه‌ر بێت.


ئۆجه‌لان، درێژه‌ی به‌ هه‌ڵویستی خوڵقێنه‌رانی  دا. ئۆجه‌لان، کاتێک له‌ زانکۆی شاری ئانکارا، له‌ به‌شی زانستی سیاسی ده‌رسی ده‌خوێند، له‌ چوارچیوه‌ی ئه‌و ئیدیۆلۆژیایه‌ی له‌ مێشکی دا ئافراندبووی، له‌ گه‌ڵ هه‌ڤاڵانی که‌وته‌ گفتوگۆ. به‌م شیوه‌یه‌ هێدی هێدی، گرووپێکی پێک هێنا. یه‌که‌مین کۆبوونه‌وه‌ی جیددی، له‌ نزیک به‌نداوی ( چوبوک ) له‌ ئانکارا پێک هات و دواتر به‌رده‌وام کۆبوونه‌وه‌ ساز کران. له‌ کۆبوونه‌وه‌کان دا بڕیاڕ درا که‌ بۆ کوردستان بگه‌ڕێنه‌وه‌ و له‌ ناو گه‌ل دا بنگه‌یه‌ک ساز بکه‌ن. له‌ ساڵی 1977، به‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ ناوی سه‌رۆکی گرووپه‌که‌، عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان، وه‌ک ئاپۆ به‌ ناو کرابوو، جووڵانه‌وه‌که‌ خۆی وه‌ک گرووپی ئاپۆچی ناساند.
گرووپی ئاپۆچی به‌ بێ وچان درێژه‌یان به‌ کاری خۆیان دا، به‌ڵام بۆ جاری یه‌که‌مین، ڕووبه‌ڕووی هێرشێکی چه‌کداری هاتنه‌وه‌. ڕۆژی 18ی مانگی مه‌ی ساڵی 1977، ئه‌ندامێکی گرووپه‌که‌ به‌ ناوی (( حه‌قی قه‌رار )) له‌ شاری (( سه‌مسوور )) له‌ لایه‌ن ڕێکخراوی (( ستێرکا سۆر )) درایه‌ به‌ر گولله‌ و له‌ ئه‌نجام دا ژیانی له‌ ده‌ست دا. به‌ هۆی ئه‌و جه‌نایه‌ته‌، گرووپی ئاپۆچی ناچار بوون که‌ بڕیاڕێک بده‌ن.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
ئامانجی ڕێژیم ئه‌وه‌ بوو که‌ ئێمه‌ وه‌کو نه‌ته‌وه‌یه‌ک، به‌ ته‌واوی له‌ ناو به‌رێت. هه‌ر بۆیه‌ش پێویست بوو، پێش به‌م کاره‌ بگیرێت. ئه‌گه‌ر پێش له‌وه‌ نه‌گیرابا، ئه‌وا هه‌بوونی کوردان کۆتایی پێ ده‌هات. ئه‌گه‌ر شانسی ئێمه‌ یه‌ک له‌ هه‌زاریش بووایه‌، دیسانیش پێویست بوو ڕێگایه‌کی چاره‌سه‌ری بۆ ڕزگاری بدۆزینه‌وه‌. هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌، ئه‌و هه‌ست و بیرۆکه‌یه‌، کاریگه‌ری له‌ سه‌رمان کردبوو. له‌ دوای ساڵی 80، ئیتر ئێمه‌ ناچار بووین که‌ ڕێگایه‌ک بگرینه‌ پێش.

یه‌کێک له‌ گه‌وره‌ترین ئاسته‌نگیه‌کانی گرووپی ئاپۆچی له‌ کوردستان، هێزه‌کانی فێئۆدالی هه‌رێمه‌که‌ بوون.هه‌ر بۆیه‌ش کادره‌کانی ئاپۆچی ناچار بوون له‌ دژی گه‌لێک له‌ هێزه‌کانی فێئۆدال و به‌ تایبه‌ت له‌ دژی عه‌شیره‌تی (( سلێمان )) له‌ ناوچه‌ی (( حیلوان ))، ده‌ست بکه‌ن به‌ شه‌ڕ.
ئاپۆچیه‌کان له‌ گه‌رمایی ئه‌و شه‌ڕه‌ چه‌کدارییه‌ دا، به‌ هێز بوون و به‌ره‌و پارتی بوون هه‌نگاویان نا. به‌ ئامانجی دامه‌زراندنی پارتی له‌ ساڵی 1978، له‌ گوندی (( فیس )) ی سه‌ر به‌ ناوچه‌ی (( لیجه‌ )) ی شاری دیاربه‌کر، کۆبوونه‌وه‌یه‌ک ساز کرا. کۆنگره‌که‌ له‌ ماڵی که‌سێک به‌ ناوی (( سه‌یفه‌ددین زوهورلوو )) به‌ به‌شداری 25 نوێنه‌ر، به‌ڕێوه‌ چوو.
ئاپۆچیه‌کان، دوای دوو ڕۆژ کۆنگره‌، خۆیان وه‌ک پارتیه‌ک ڕاگه‌یاند و جارێکی دیکه‌ بۆ درێژه‌ دانی خه‌بات، بۆ هه‌رێمه‌کانی خۆیان گه‌ڕانه‌وه‌. به‌ڵام بێده‌نگی مردن له‌ کوردستان هێشتا به‌رده‌وام بوو. هه‌وڵدانی (( پ ک ک )) یه‌کانیش، وه‌ک حه‌کایه‌تی چه‌ند کوردێکی ڕه‌ش و ڕووت باسی لێوه‌ ده‌کرا.

جه‌میل باییک :
سه‌ره‌تا به‌ چاوێکی خراپ ته‌ماشای (( پ ک ک )) یان ده‌کرد. قه‌بوڵیان نه‌ده‌کرد. ته‌نانه‌ت هێندێک لایه‌ن هه‌وڵیان ده‌دا که‌ ئێمه‌ له‌و ڕێگایه‌ دوور بخه‌نه‌وه‌. به‌ ئێمه‌یان ده‌گووت، کوردستانی چی و شتی چی ! ئه‌وه‌ شتێکی مردووه‌، سه‌ری خۆتانی پێ مه‌یه‌شێنن !

هێندێک که‌س پێیان وابوو که‌ پ ک ک ده‌که‌وێته‌ ناو ماجه‌رایه‌کی بێ کۆتایی که‌ ده‌رگا بۆکوشتاریکی به‌ربڵاو ده‌کاته‌وه‌. هێندێک که‌سیش لایان وابوو که‌ پ ک ک زۆر په‌له‌ ده‌کات !

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
ئایا به‌ ڕاستی ئێمه‌ په‌له‌مان ده‌کرد، یا وه‌دوا که‌وتبووین ؟! نا، وه‌کوو زۆر بواری دیکه‌، ئێمه‌ له‌ شۆڕش کردن دا، وه‌درنگ که‌وتبووین ! باس له‌ کوشتار ده‌که‌ن، وه‌ک بڵێی ژیانی ڕۆژانه‌ی ئێمه‌، ڕووبه‌ڕووی زۆرداری و کوشتار نه‌هاتبێته‌وه‌ ! ئایا زمان و کولتوری ئێمه‌، هه‌موو ڕۆژێک و له‌ هه‌موو کات و ساتێک دا، ڕوبه‌ڕووی کوشتن نابێته‌وه‌ !؟ ئایا ژیانی ئابووری ئێمه‌، هه‌موو ڕۆژێ ڕوبه‌ڕووی تاڵان نابێته‌وه‌ ؟! ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی که‌ ئێمه‌ له‌ ناوی دا کار ده‌که‌ین چۆنه‌ ؟! ژیانی بنه‌ماڵه‌ییمان چۆنه‌ ؟! هه‌موو ئه‌مانه‌، وه‌کوو ئه‌شکه‌نجه‌یه‌ک‌ له‌ سه‌رمان به‌ڕێوه‌ ده‌چێت. ئایا ته‌واوی نرخه‌کانی نه‌ته‌وه‌ییمان، ده‌ست به‌ سه‌ر نه‌کراون ؟! ئایا مرۆڤی ئێمه‌، له‌ کارخانه‌کان، له‌ سه‌ر زه‌وی خۆیان و له‌ سه‌ربازی، ڕووبه‌ڕووی ئه‌شکه‌نجه‌ نابنه‌وه‌ !؟ ئایا سووکترین و مه‌ترسیدارترین ژیان، به‌ سه‌ر ئێمه‌ دا نه‌سه‌پێندراوه‌ !؟ ئایا ئه‌و شتانه‌تان له‌ کۆمه‌ڵکوژی پێ باشترن !؟

ڕۆژی 30 مانگی ژووئیه‌ی ساڵی 1979، پ ک ک ، له‌ (( سیڤه‌ره‌ک )) به‌ هێرش کردن بۆ سه‌ر ماڵی سه‌رۆک عه‌شیره‌تی (( بوجاق )) و هه‌روه‌ها پارله‌مانتاری پارت داد، (( مه‌حه‌مه‌د جه‌لال بوجاق )) ، هه‌بوونی خۆی ڕاگه‌یاند. له‌و قۆناغه‌ دا، له‌ سه‌ر بابه‌تی ده‌ستپیکردنی شه‌ڕی گه‌ریلایی، دانوستاندنێکی به‌رفراوان ده‌ستی پێ کردبوو. تێکۆشان له‌ دژی سه‌رۆک عه‌شیره‌ته‌کانی هه‌ریمه‌که‌ش، زه‌مینه‌ی ئه‌و یه‌که‌ی ڕه‌خساند بوو.

جه‌میل باییک :
ئامانجی سه‌ره‌کی له‌ (( سیڤه‌ره‌ک )) ێ ئه‌وه‌ بوو، که‌ هێزێکی چه‌کداری بۆ پڕۆپاگه‌نده‌ کردن وه‌ڕێ بکه‌وێت. ئه‌و هێزه‌ وه‌کوو یه‌کینه‌ی گه‌ریلا ئاماده‌ بکرێت. ئه‌و هێزه‌ گه‌ریلایه‌ش، له‌ چیاکانی بۆتان به‌ جێ بکرێن. بۆ وه‌دی هێنانی ئه‌و ئامانجه‌، ئێمه‌ جووڵانه‌وه‌ی چه‌کداریمان له‌ (( سیڤه‌ره‌ک ))ێ ده‌ست پێ کرد. ته‌نانه‌ت ئێمه‌ ناوه‌ندێکمان ساز کردبوو و له‌و چوارچێوه‌یه‌ش دا، خه‌باتی خۆمان له‌ پێناو ساز کردنی گرووپی چه‌کداری پڕۆپاگه‌نده‌یی ده‌ست پێکردبوو. به‌ڵام به‌ هۆی هێندێک که‌م و کوڕی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی، خه‌باتی چه‌کداری و ڕێکخستنی ئێمه‌، به‌ باشی به‌ڕێوه‌ نه‌چوو. هه‌ر بۆیه‌ش تێکۆشانی ئێمه‌، به‌و جۆره‌ی که‌ چاوه‌ڕوانیمان ده‌کرد، به‌ ئه‌نجام نه‌گه‌یشت. دواتر، هه‌روه‌کوو ده‌زاندرێت، ئێمه‌ هاتینه‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵات.

له‌ تورکیا، له‌ قۆناغێک دا که‌ ئه‌رته‌ش، له‌ بواری سیاسه‌تیشدا ده‌سهه‌ڵاتی گرتبووه‌ ده‌ست و شه‌ڕ په‌ره‌ی ده‌ستاند، سه‌رۆکی گشتی پ ک ک، * عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان *، به‌ پێویستی زانی که‌ هه‌نگاوێکی نوێ هه‌ڵێنێته‌وه‌، ~ ده‌رکه‌وتن له‌ وڵات ~.
ئه‌و ناچار بوو بچێته‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین، که‌ له‌وێش ماوی 20 ساڵ مایه‌وه‌. به‌و ڕۆیشتنه‌، ئامانجی ئۆجه‌لان ئه‌وه‌ بوو که‌ له‌ گه‌ڵ ڕێکخراوی ڕزگاریخوازانه‌ی فه‌له‌ستین په‌یوه‌ندی ساز بکات و له‌ پێناو خه‌باتێکی چه‌کداری، ده‌رفه‌ت و ئیمکانی په‌روه‌رده‌ کردن، وه‌دی بێنێ.
به‌ هۆی کوده‌تای 12ی سێپتامبر له‌ دژی شۆڕشگه‌رانی کورد و تورک، ئۆپێڕاسیۆنێکی به‌ربڵاو ده‌ستی پێ کرد. به‌ هه‌زاران که‌س ده‌ستگیر کران و به‌ دژواری ڕووبه‌ڕووی لێدان و ئه‌شکه‌نجه‌ هاتنه‌وه‌. له‌ ناو ئه‌و شۆڕشگه‌رانه‌ی که‌ زیندانی کرابوون، گه‌لێک ئه‌ندامی (( پ ک ک )) ش هه‌بوون. گوشاری هێزه‌کانی میلیتاریستی له‌ زیندان له‌ دژی گیراوان، بوو به‌ هۆکاری به‌رخۆدانێکی گه‌وره‌ له‌ لایه‌ن زیندانیان. ئه‌و به‌رخۆدانه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانی پ ک ک ڕێبه‌رایه‌تی ده‌کرا.
یه‌کێک له‌ کادره‌کانی پێشه‌نگی پ ک ک، (( مه‌زلوم دۆغان ))، خۆ به‌ ده‌سته‌وه‌ دانی به‌ توندی ڕه‌ت کرده‌وه‌ و ڕۆژی 21ی مارسی ساڵی 1982، له‌ شه‌وی نه‌ورۆز دا، له‌ زیندانی شاری دیاربه‌کر، ئاگری له‌ جه‌سته‌ی خۆی به‌ردا و کۆتایی به‌ ژیانی هێنا.
دوای ئه‌و چالاکییه‌ی مه‌زلووم دۆغان، گه‌لێک شێوازی جۆراوجۆری به‌رخۆدان ده‌ست پێ کرا. ڕۆژی 18ی ئاپریلی ساڵی 1982، چوار شۆڕشگه‌ری کورد، هه‌ر له‌ زیندانی دیاربه‌کر، ئاگریان له‌ جه‌سته‌ی خۆیان به‌ردا. له‌ گه‌ڵ به‌ڕێوه‌چوونی هه‌ر چالاکیه‌ک، که‌سانێکی دیکه‌ ، بۆ به‌رخۆدان، هان ده‌دران. شێوازیکی دیکه‌ی چالاکیه‌کان، مانگرتن بوو له‌ خواردن تا کاتی مردن. ته‌واوی ئه‌ندامانی پ ک ک له‌ زیندانی دیاربه‌کر، ده‌ستیان به‌ مانگرتن له‌ خواردن کرد و له‌ کۆتاییش دا چوار کادری پ ک ک به‌ ناوه‌کانی (( مه‌حه‌مه‌د خه‌یری دورموش، که‌ماڵ پیر، عاکیف یڵماز و عه‌لی چیچه‌ک )) ژیانی خۆیان له‌ ده‌ست دا.
له‌ کاتێک دا له‌ ناو زیندان، ئه‌و به‌رخۆدانه‌ هه‌بوو، ئۆجه‌لان و هه‌ڤاڵانی، خه‌ریکی ئاماده‌ کردنی گرووپێکی گه‌ریلا بوو، تا بۆ ناو وڵاتیان بنێرنه‌وه‌. ساڵی 1981 له‌ کۆنفڕانسی پ ک ک که‌ له‌ وڵاتی لوبنان و له‌ نزیک گوندی (( هه‌لڤه‌ )) به‌ڕێوه‌ ده‌چوو، له‌ پێناو به‌شداری کردنی گه‌ل له‌ تێکۆشانی ئازادی، بڕیاڕ درا که‌ به‌ره‌ی ڕزگاری نه‌ته‌وه‌یی دابمه‌زرێت. هه‌روه‌ها له‌ ساڵی 1982، له‌ نزیک سنووری وڵاتی ئۆردۆن، له‌ ناو که‌مپێکی فه‌له‌ستینیه‌کان دا، کۆنگره‌ی دویه‌مینی پ ک ک به‌ڕێوه‌ چوو. له‌و کۆنگره‌یه‌ دا به‌رخۆدانی ناو زیندانه‌کان، توێژینه‌وه‌یان له‌ سه‌ر کرا و ئه‌و به‌رهه‌مه‌ی لێ که‌وته‌وه‌، 
به‌رخۆدانی ناو زیندانی دیاربه‌کر، به‌ واتای بانگه‌وازییه‌که‌ بۆ گه‌ڕانه‌وه‌مان به‌ره‌و نیشتیمان.:
له‌ کۆنگره‌که‌ دا بڕیاڕ درا ، خه‌باتی چه‌کداری وه‌ڕێ بخرێت و ئیتر تێکۆشانی گه‌ریلایی ده‌ست پێ بکات. له‌ قۆناغێکدا که‌ ڕێژیمی 12ی سێپتامبر، ته‌واوی چین و توێژه‌کانی کۆمه‌ڵگای بێده‌نگ کردبوو، جه‌وانانی سۆڕشگه‌ر، له‌ هه‌موو لایه‌که‌وه‌ له‌ سێداره‌ ده‌دران و زوڵم و زۆرداری گه‌یشتبووه‌ ئه‌وپه‌ڕی خۆی. له‌و سه‌رده‌مه‌ دا هێزی گه‌ریلا، دوای په‌روه‌رده‌ بوون، به‌ره‌و چیاکانی باشووری کوردستان وه‌ڕێ ده‌که‌وتن.
له‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کی دیکه‌ دا بڕیار درا، هێزی ڕزگاری کوردستان ( ه.ر.ک ) ساز بکرێت و دواتریش ئه‌و یه‌که‌ ده‌بوو به‌ ئه‌رته‌شی ڕزگاری گه‌لی کوردستان ( ئا.ر.گ.ک ). له‌ هاوینی ساڵی 1984، تێکۆشانی چه‌کداری به‌کرده‌وه‌ ده‌ستی پێ کرد.

جه‌میل باییک :
کۆبوونه‌وه‌یه‌کی ناوه‌ندیمان پێک هێنا و له‌م کۆبوونه‌وه‌یه‌ش دا، دواترین خواسته‌کان هه‌ڵسه‌نگێندران. بڕیاڕی ساز کردنی ( ه.ر.ک ) درا. پێویست بوو پێک هاتنی هێزی ڕزگاری کوردستان، به‌ چالاکیه‌ک ڕاگه‌یه‌ندرابا. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ش چالاکیه‌کانی (( ئه‌روح )) و (( شه‌مزینان )) به‌ ئه‌نجام گه‌یشت.
له‌ کۆبوونه‌وه‌ دا گفتوگۆیه‌کی به‌رفراوان کرا. هێندێک له‌ هه‌ڤاڵان پێیان وابوو که‌ هێشتا ئاماده‌کاری پێویستمان بۆ ئه‌م کاره‌ نییه‌. ژووماره‌یه‌کی دیکه‌ش له‌ هه‌ڤاڵان ده‌یانگووت، ئه‌وه‌ ڕاست نییه‌ که‌ ئێمه‌ خه‌باتی خۆمان وه‌پاش بخه‌ین. له‌ کۆتایی ئه‌و باس و گفتوگۆیانه‌ دا، بڕیاڕی ڕاگه‌یاندنی (( ه.ر.ک )) درا. له‌ ڕاستی بڕیاڕ وابوو هێرشی یه‌که‌م له‌ ڕۆژی 14ی مانگی جولای به‌ ئه‌نجام گه‌یشتبا، چوونکه‌ ڕۆژی 14ی جولای، له‌ مێژووی ئێمه‌ دا ڕۆژێکی گرینگ بوو. له‌و ڕۆژه‌ دا هه‌ڤاڵانی ئێمه‌، له‌ ناو زیندان، به‌ پێشه‌نگایه‌تی هه‌ڤاڵان (( که‌ماڵ پیر و خه‌یری ))، مانگرتنی بێ سنوور له‌ خواردنیان تا کاتی مردن ده‌ست پێ کردبوو. ئێمه‌ ده‌مانهه‌ویست بۆ یادی ئه‌و شۆڕشگێڕانه‌، له‌م ڕۆژه‌ دا چالاکیه‌کمان به‌ ئه‌نجام بگه‌یه‌نین. به‌ڵام ئاماده‌کاریه‌کانی وه‌دره‌نگ که‌وتن و هه‌ر بۆیه‌ش یه‌که‌مین هێرش، له‌ ڕۆژی 15ی ئاگۆست به‌ڕێوه‌ چوو.


ڕێبه‌ر ئاپۆ :

یه‌که‌مین گولله‌کان، سێمبۆلیک بوون. ئاکامی ئه‌و هێرشه‌ چی ده‌ بوو !؟ من چاوه‌ڕوانی 38 کاتژمێر خۆڕاگریم لێیان ده‌کرد. ئایا هێزه‌کانی ئێمه‌ ده‌یانتوانی 48 کاتژمێر خۆیان ڕابگرن !؟ چ بگات به‌ 72 کاتژمێر. کاتێک من مانگێکم ده‌هێنایه‌ به‌رچاوی خۆم، له‌ سه‌رتاپێ ترس دایده‌گرتم. به‌ هه‌یه‌جان ده‌بووم و ده‌که‌وتمه‌ جم و جۆڵ !


جه‌میل باییک :
ده‌وڵه‌تی تورک سه‌ره‌تا وای ده‌زانی که‌ سه‌رهه‌ڵدانێکی کاتی و هه‌رێمی بچووک ده‌ستی پێ کردووه‌. بۆ ئه‌وه‌ی دایمرکێنێت، که‌وته‌ جووڵه‌. ئه‌وان به‌ خه‌یاڵیشیان دا نه‌ده‌هات که‌ ئه‌وه‌ ده‌ستپێکی قۆناغێکی تازه‌یه‌ ! به‌ڵام له‌ گه‌ڵ تێپه‌ڕ بوونی کات، ئه‌وانیش تێگه‌یشتن که‌ ئه‌و هێرشه‌، سه‌رهه‌ڵدانێکی بچووک و کاتی نییه‌، به‌ڵکوو جووڵانه‌وه‌یه‌کی گه‌ریلاییه‌. هه‌ر بۆیه‌ش ئێمه‌ هه‌نگاوێک له‌ پێش بووین. ده‌وڵه‌تیش له‌م بواره‌وه‌، کات و ده‌رفه‌تی له‌ کیس چووبوو. لایه‌نه‌کانی چه‌پی تورکیش، وه‌کوو ده‌وڵه‌ت بیریان ده‌کرده‌وه‌. چه‌پی تورک، گوێی خۆیان له‌ هه‌نگاوی 15ی ئاگۆست ئاخنی بوو. لێی تێنه‌ده‌گه‌یشتن. هیچ واتایه‌کیان نه‌دایه‌ و ته‌نانه‌ت به‌ لێکدانه‌وه‌یه‌کی زۆر ته‌سک، لێی نزیک ده‌بوونه‌وه‌. هێندێک لایه‌ن هه‌بوون که‌ ده‌یانگووت،( ئه‌و هێرشه‌ له‌ لایه‌ن پ ک ک به‌ ئه‌نجام نه‌گه‌یشتووه‌ !، به‌ڵکوو له‌ لایه‌ن گرووپه‌کانی دیکه‌وه‌ به‌ڕێوه‌ چووه‌) ! هێندێک لایه‌نی دیکه‌ش، خۆیان له‌و چالاکییه‌ گێژ ده‌کرد و ده‌یانگووت، ( له‌ ماوه‌یه‌کی کورت خایه‌ن دا، کۆتاییان پێ دێت ) !

به‌ڵام نه‌ قۆناغ کۆتایی پێ هات و نه‌ خه‌بات و تێکۆشان. یه‌که‌مین فیشه‌ک، که‌ له‌ (( ئه‌روح )) و (( شه‌مزینان )) هاویشترا، خه‌بات و مێژووی پڕ له‌ ئێشی گه‌لی کوردی وه‌رسوڕانده‌وه‌. ڕووحی ئه‌و تێکۆشانه‌، که‌ جارێکی دیکه‌ زیندوو ببوویه‌وه‌، کاریگه‌ری له‌ سه‌ر ته‌واوی به‌شه‌کانی کۆمه‌ڵگا دانا. به‌و شه‌ڕه‌، گه‌ل له‌ بواره‌کانی زانستی سیاسی، کولتوری و کۆمه‌ڵایه‌تی دا، به‌ره‌و پێشه‌وه‌ هه‌نگاوی نا.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
مادده‌یه‌کی بچووک بهێننه‌ پێش چاوی خۆتان. کاتێک ئه‌و مادده‌یه پارچه‌ پارچه‌ ده‌بێت، ئێنێرژیه‌کی چه‌نده‌ گه‌وره‌ له‌ خۆی ده‌رده‌خات. یه‌که‌مین فیشه‌کی ئێمه‌ش کاریگه‌ری به‌م جۆره‌ی هه‌بوو. هۆکاره‌که‌شی ئه‌وه‌یه‌، لێره‌ دا کین و نه‌فره‌تێکی کۆکراوه‌ هه‌یه‌. هاوکات ڕاستی گه‌لی ئێمه‌ هه‌یه‌ که‌ به‌ ته‌نیا ماوه‌. ڕێژیمی مرۆڤ کووژ، داگیرکه‌ر و چه‌وسێنه‌ر، خۆی خستووه‌ته‌ سه‌ر پشتی ئه‌و گه‌له‌ ! ئه‌و گه‌له‌ش خاوه‌نی مێژوویه‌. له‌ سه‌رده‌می ئێمه‌ش دا، ژیانێک که‌ شیاوی مرۆڤه‌، بۆ ئێمه‌ ناخوازرێت ! کاتێک مرۆڤ هه‌موو ئه‌مانه‌، به‌ گولله‌یه‌ک وڵام بداته‌وه‌، ئه‌گه‌ر که‌سێکی دیکه‌ش ئه‌و گولله‌یه‌ بته‌قێنێت، ئه‌وا ده‌توانێ ڕێگایه‌ک بکاته‌وه‌ بۆ وه‌دیهێنانی پێشکه‌وتنی مه‌زن. لێره‌ دا خودی فیشه‌که‌که‌ گرینگ نییه‌، له‌ راستی دا ڕامان، لۆژیک، ئاماده‌کاری، ڕه‌نج و به‌رپرسیاریه‌تیه‌ک که‌ ڕێگای گولله‌که‌ ده‌ست نیشان ده‌کات، به‌ نرخه‌. هه‌ر بۆیه‌ش ئه‌و گولله‌یه‌، کاریگه‌ری خۆی نیشان دا و بێ گومان له‌مه‌وبه‌دواش، کاریگه‌ری زۆرتر ده‌بێت.

قۆناغێکی نوێی دیکه‌ له‌ مێژووی پ ک ک، له‌ باشووری کوردستان و له‌ ساڵی 1990 ده‌ست پێ ده‌کات. شه‌ڕی که‌نداو، له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ زۆر کێشه‌ی له‌ هه‌رێمه‌که‌ دا گه‌وره‌تر کرده‌وه‌، له‌ هه‌مانکات دا، له‌ بواری نێونه‌ته‌وه‌یی کردنی کێشه‌ی کوردان، ڕۆڵێکی به‌رچاوی هه‌بوو. له‌ ساڵی 1991، ئامه‌ریکا و وڵاتانی هاوپه‌یمانی، نیواونیو سه‌رکه‌وتنیان وه‌ده‌ست هێنا. ئه‌وه‌ش له‌ باشووری کوردستان، بوو به‌ هۆکاری سازبوونی شه‌پۆلێکی نوێ. له‌م نێوه‌ش دا پ ک ک زۆرترین قازانجی وه‌ده‌ست هێنا. له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا که‌ ئامه‌ریکا و تورکیا، له‌و ڕاستییه‌ زۆر بێزار بوون،له‌ ئه‌نجام دا ڕوداوه‌کان، به‌ پێشه‌نگایه‌تی پ ک ک، به‌ره‌و هێڵی ڕزگاری نه‌ته‌وه‌یی ئاژووت. پێشتر پ ک ک، باشووری کوردستانی وه‌ک په‌ناگایه‌کی کاتی به‌ کار ده‌هێنا، به‌ڵام له‌ ساڵه‌کانی 1990 به‌ دواوه‌، به‌ هێزێکی گه‌وره‌وه‌، که‌وته‌ ناو هه‌رێمه‌که‌ و که‌مپی خۆیان دامه‌زراند. ئه‌وه‌ش بوو به‌ هۆکاری شه‌ڕ و هێرشی درێژخایه‌ن له‌ دژی پ ک ک. له‌ ساڵی 1992، ده‌وڵه‌تی تورک به‌ یارمه‌تی (( پ.د.ک )) و (( ی.ن.ک )) ، له‌ سه‌ر ناوی ئۆپێڕاسیۆنی ساندویچ، هێرشیان کرده‌ سه‌ر پ ک ک. ئه‌وه‌ش خۆی له‌ خۆی دا ئه‌وه‌ی ده‌سه‌لماند، که‌ ئه‌م پارتیه‌ له‌ هه‌رێمه‌که‌ دا، بووه‌ته‌ هێزێکی مه‌زن. له‌و ساڵانه‌ دا پ ک ک، هه‌م له‌ ئاستی هه‌رێمی و هه‌میش له‌ ئاستی ناونه‌ته‌وه‌یی دا، هێزێکی گه‌وره‌ی وه‌ده‌ست خست. ئه‌م یه‌که‌ش بوو به‌ هۆی سه‌روبن کردنی، نرخاندنه‌کانی ئانکارا، له‌ باره‌ی ئه‌و بزووتنه‌یه‌وه‌ دا.
له‌ کاتی شه‌ڕی که‌نداو، سه‌رۆک کۆمار (( تورگوت ئۆزال ))، که‌ زۆر مامۆستایانه‌ سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی (( یه‌ک فیدا بکه‌ و پێنج وه‌ده‌ست بێنه‌ ))، ی به‌ڕێوه‌ ده‌برد، له‌ سه‌ر بنه‌مای پڕۆژه‌یه‌کی نوێ ده‌ستی به‌ کار کردبوو. ئه‌و ده‌یهه‌ویست له‌ تورکیا کێشه‌ی کوردان به‌ شێوازێکی ئاشتیخوازانه‌، چاره‌سه‌ر بکرێت. سه‌رۆک کۆمار تورگوت ئۆزال، به‌ پێویستی زانی بوو که‌ ئه‌و خه‌ونه‌ی له‌ مێشکی دایه‌، بخاته‌ واری کردارییه‌وه‌. پڕۆژه‌که‌ی ئۆزال، هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ی که‌ ئاسان بوو، به‌ هه‌مان ئه‌ندازه‌ش مه‌ترسیدار بوو. ئۆزال داوای یارمه‌تی له‌ واشێنگتۆن کردبوو. ئه‌و ده‌یهه‌ویست به‌ یارمه‌تی کوردان، تورکیا بکاته‌ پێشکه‌وتووترین وڵاتی ناوچه‌که‌. به‌ڵام یه‌که‌مین مه‌رجی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌، ئه‌وه‌ بوو که‌ تورکیا، خۆی له‌م قه‌یرانه‌ ده‌رباز کردبا، شه‌ڕی ناوخۆیی کۆتایی پێ هاتبا و له‌ گه‌ڵ کوردان، ئاشتی وه‌ڕی خسترابا. بڕیاڕه‌که‌ درابوو. بۆ په‌یوه‌ندی گرتنیش ناوبژیوان دۆزرابوونه‌وه‌. سکرتێری گشتی (( ی.ن.ک )) جه‌لال تاڵه‌بانی، له‌ گه‌ڵ حکوومه‌ت و به‌رپرسیارانی چه‌کداری، چاوپێکه‌وتنی ساز کرد و هیوای به‌ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کوردان و به‌ جێ بوونی هێمنایه‌تی له‌ تورکیا هه‌بوو. ئه‌وه‌ش ده‌رفه‌تی بۆ تاڵه‌بانی ره‌خساندبوو که‌ له‌ سیاسه‌ت دا به‌رجه‌سته‌ ببێته‌وه‌.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :

ئۆزال هێشتا به‌ ته‌واوی له‌ ئازه‌ربایه‌جان نه‌گه‌ڕابۆوه‌ ده‌یگوت، من له‌ گه‌ڵ پاڕله‌مانتارانی کورد داده‌نیشم و کێشه‌ی کوردان چاره‌سه‌ر ده‌که‌م. (( حیکمه‌ت چه‌تین )) ئه‌و ڕاستییه‌ باش ده‌زانێ. ئه‌و نایهه‌وێت بیدڕکێنێ. ده‌ترسێ و ده‌له‌رزێ. چوونکه‌ ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ هۆکاری کۆتایی پێهاتنی. ئۆزال به‌ گیان و دڵ بۆ چاره‌سه‌ری هه‌نگاوی هه‌ڵدێنا. من له‌ گه‌ڵ (( گێنه‌ری جیڤا ئۆغلوو )) وتووێژم کرد و گوتم، ئۆزال ده‌توانێ هه‌نگاوی بوێرانه‌ هه‌ڵبگرێت. من گوتم، ئه‌و که‌ره‌سه‌ی ده‌ستی هیچ که‌سێک نییه‌. گوتی، نا، ئه‌و که‌سێکی بوێره‌. منیش بیرم له‌وه‌ کرده‌وه‌، ئه‌گه‌ر که‌سێکی بوێره‌، ئه‌وا منیش به‌ جددی هه‌ڵس و که‌وتی له‌ گه‌ڵ ده‌که‌م. زانیم که‌ ئه‌و، به‌ڕاستیش ده‌یهه‌وێت له‌ سه‌ر بنه‌مای وتووێژێکی سیاسی، هه‌نگاوێکی جیددی هه‌ڵگرێ. له‌ ساڵی 92 به‌م لاوه‌، ئه‌و خواسته‌که‌ هه‌بوو. هێندێک که‌سی وه‌ک تاڵه‌بانی، له‌م نیوه‌ دا ده‌هاتن و ده‌چوون...


ئۆجه‌لان، گرینگی ده‌دایه‌ ئه‌و په‌یامانه‌ی که‌ له‌ ئانکاراوه‌ ده‌گه‌یشتن و به‌ شیوه‌یه‌کی وه‌ها به‌رپرسیارانه‌ هه‌ڵسوکه‌وتی ده‌کرد، وه‌ک بڵێی ئه‌مه‌ ده‌ستپێکێکی تازه‌ بێت. ئۆجه‌لان له‌ ڕۆژی 17ی مارسی 1993، له‌ شاری (( بار ئێلیاس )) ی لوبنان، کۆبوونه‌وه‌یه‌کی به‌رفراوانی چاپه‌مه‌نی وه‌ڕی خست و به‌ زانینی ئه‌و ڕاستیه‌ی که‌ چاو و گوێی ئانکارا له‌وییه‌، له‌ مێژوویی پ ک ک دا بۆ جاری یه‌که‌مین، ئاگر به‌سی ڕاگه‌یاند.
هه‌موو که‌س و لایه‌نێک له‌و ڕاگه‌یاندنه‌ که‌یفخۆش بوون، ئۆجه‌لان، تاڵه‌بانی، ئانکارا و ڕۆژنامه‌وانه‌کان...
ئۆجه‌لان چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ بوو که‌ حکوومه‌تی تورکیاش له‌و پێناوه‌ دا هه‌نگاوێکی بوێرانه‌ هه‌ڵگرێت. به‌ڵام له‌ ئانکارا، له‌ باره‌ی شه‌ڕ و کێشه‌ی کوردان، بیر و بۆچوونێکی جیاواز هه‌بوون و ئه‌وه‌ش تورکیای توشی بۆمبه‌ست و سه‌ره‌ژوور بوونی کۆمه‌ڵگا کردبوو. سه‌رۆک کۆماری کاریزماتیکی تورکیا، تورگوت ئۆزال، که‌ له‌ ماوه‌ی ده‌ ساڵان دا، له‌ دژی پ ک ک، شه‌ڕی به‌ڕێوه‌ بردبوو، سه‌رکێشی به‌ره‌یه‌کی چاره‌سه‌رخوازی له‌ تورکیا ده‌کرد. سه‌رۆک وه‌زیری ئه‌وکات، (( سلێمان ده‌میره‌ل )) و جیگری ئه‌و (( ئه‌رداڵ ئونونو ))، که‌ ده‌یانگووت، ئێمه‌ راستی کوردان په‌سه‌ند ده‌که‌ین،! له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ش دا که‌ یارمه‌تیان ده‌دا به‌ ئۆزال، به‌ گومانه‌وه‌ نزیک ده‌بوون. به‌ره‌ی شه‌رخوازه‌کانیش له‌ لایه‌ن هێزه‌کانی چه‌کداره‌وه‌ سه‌رکێشی ده‌کرا. به‌ڵام هێشتا دواترین قسه‌ نه‌کرابوو که‌ لایه‌نی ئۆزال به‌هێزتر بوو.


ڕێبه‌ر ئاپۆ :
کاتێک ئێمه‌ له‌و بواره‌ دا هه‌نگاومان هه‌ڵێنا، هێندێک گوته‌ی گرینگ له‌ زاری ئۆزال ده‌رکه‌وتن. ئه‌و زۆر به‌ ڕاشکاوی، له‌ ده‌ستی له‌ سه‌ر دڵی خۆی دانا و له‌ باره‌ی قۆناغی دیالۆگ دا به‌م جۆره‌ دوا، ( له‌ پادشای بتلیس مه‌ترسێن، ئه‌و هه‌ڤاڵی منه‌ )! ناوی چه‌ند پادشای دیکه‌شی هێنا. له‌ باره‌ی (( گورێش )) پاشاش ده‌یگوت، ئه‌و لێره‌یه‌، ئه‌من ئه‌ویش ڕازی ده‌که‌م !

ئۆجه‌لان ئه‌و ئاگربه‌سته‌ی له‌ ڕۆژی 17ی مارس به‌ شێوه‌یه‌کی یه‌ک لایه‌نه‌ ڕایگه‌یاند بوو، له‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کی چاپه‌مه‌نی مانگی 16ی ئاپڕیل دا، بۆ ماوه‌یه‌کی بێ سنوور درێژ کرده‌وه‌. له‌ ئانکارا، له‌ مه‌ڕ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد دا، وه‌کوو ئیڕاده‌یه‌ک که‌ ده‌توانێ تابووه‌کان تێک بشکێنێت، خۆی سه‌لماندبوو. به‌ڵام ڕۆژێک دوای کۆبوونه‌وه‌ی چاپه‌مه‌نی، ئۆجه‌لان له‌ ئانکاراوه‌ هه‌واڵێکی پێ ده‌گات و ده‌زانێ که‌ له‌ ئانکارا، هێندێک شت ده‌گۆڕێ. ئۆزال، به‌ هۆکاری نه‌خۆشی دڵ، ژیانی خۆی له‌ ده‌ست دابوو. به‌م شێوه‌یه‌ ئیتر که‌سێک نه‌مابوو، له‌ پێناو ئاشتی دا ببێته‌ موخاته‌بی ئۆجه‌لان !
ئه‌و هه‌ل و مه‌رجه‌ بوو به‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌ سه‌رۆکی گشتی پ ک ک، شێلگیرانه‌تر له‌ جاران له‌ پێناو چاره‌سه‌ری ئاشتیخوازانه‌ی مه‌سه‌له‌ی کورد، تێبۆکشێ...

ڕێبه‌ر ئاپۆ :

به‌ هه‌مان ئه‌ندازه‌ که‌ شه‌ڕ پێویسته‌، هه‌ر به‌ هه‌مان ئه‌ندازه‌ش، پێویسته‌ که‌ مرۆڤ، خۆی له‌ شه‌ڕی زێده‌ڕۆیانه‌ دوور بخاته‌وه‌. ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ ده‌توانێ ڕه‌قی دوژمن تێک بشکێنێ. پێویسته‌ مرۆڤ به‌ دووژمنی خۆی بسه‌لمێنێ که‌ شه‌ڕ چه‌نده‌ بێ واتایه‌. بۆ نموونه‌ له‌م دواییانه‌ دا، هێندیک ژێنێڕاڵ گوتیان، سه‌رباز ده‌توانن تا یاستێکی سنووردار چالاکی بکه‌ن ! ئه‌و گوته‌یه‌ش بۆمان ده‌رده‌خات که‌ لۆژیکی شه‌ڕخواز، ئه‌گه‌ر به‌ که‌می و لاوازیش بێت، خه‌ریکی پاشه‌کشه‌یه‌. من ئه‌م یه‌که‌ به‌ هێز ده‌که‌م. ئێستا سه‌ره‌کیترین کاری من ئه‌ویه‌، هه‌ر بۆیه‌ش به‌ هه‌مان ئه‌ندازه‌ که‌ من به‌ کاره‌کانی گه‌ریلاوه‌ خه‌ریک ده‌بم، به‌ هه‌مان ئه‌ندازه‌ش له‌ سه‌ر بابه‌تی چاره‌سه‌ری سیاسی پێداگری ده‌که‌م. کاریگه‌ری ئه‌م یه‌که‌ش له‌ سه‌ر ڕای گشتی، شتێکی که‌م نییه‌. کاریگه‌رییه‌کی گه‌وره‌ی هه‌یه‌. پێویسته‌ مرۆڤ، شه‌ڕی خۆی له‌ چوارچێوه‌یه‌کی بێ واتا، بهێنێته‌ ناو چوارچیوه‌یه‌کی واتادار. هه‌روه‌ها پیویسته‌ مرۆڤ، گه‌ریلاش له‌وه‌ تێبگه‌یه‌نێ که‌ چاره‌سه‌ریه‌کی سیاسی شه‌رته‌ و ده‌بێ ئه‌وانیش له‌ پێناو ئه‌و ئامانجه‌ دا، ڕۆڵی خۆیان بگێڕن. پێویسته‌ ئێمه‌، زیادتر له‌ شۆڕشی گه‌لانی دیکه‌، پێداگری له‌ سه‌ر ڕێگا چاره‌ی دیپلۆماتیک بکه‌ین. ئه‌و شێوازه‌ بکه‌ینه‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌کی خه‌باتی خۆمان. ئه‌وه‌ش به‌ هۆی ناچاری نییه‌. به‌ ڕای من، تێکۆشانی سیاسی، کارێکی لۆژیکی واتادار و کاریگه‌ره‌ و به‌رهه‌می باوه‌ڕی به‌خۆیه.ئه‌و تێکۆشانه‌ هه‌روه‌ها، سنووری هێلێ شه‌ڕه‌ بۆ من
.

ئۆجه‌لان، له‌ دژوارترین هه‌لومه‌رجه‌کانی شه‌ڕی چه‌کداری دا، له‌ پێناو چاره‌سه‌ری سیاسی، بێ وچان له‌ ڕێگایه‌ک ده‌گه‌ڕا. ئۆجه‌لان، له‌ ساڵی 1995، دوویه‌مین ئاگربه‌س و سێ ساڵیش دواتر، سێیه‌مین ئاگربه‌سی یه‌ک لایه‌نه‌ی خۆی ڕاگه‌یاند. به‌م شیوه‌یه‌، هه‌وڵی ده‌دا که‌ جارێکی دیکه‌، ئاگری شه‌ڕ دامرکێنێ و چاره‌سه‌ریه‌کی سیاسی بۆ کێشه‌کان بگرێته‌ به‌ر. به‌ڵام له‌ تورکیا، جموجۆڵه‌کانی چه‌کداری په‌ره‌یان هه‌ستاند. ئه‌رته‌شی تورک، له‌ قه‌راغ سنووره‌کانی سوریا کۆبوونه‌وه‌ و هه‌ڕه‌شه‌ی شه‌ڕیکی خوێناوی له‌ دژی ئه‌و وڵاته‌ کرد و قه‌یرانی ئافراند.
ئۆجه‌لان دوای بیست ساڵان، بۆ جاری یه‌که‌م له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین ده‌رکه‌وت و به‌ره‌و ئوروپا ڕۆیشت. ئیتر ڕۆژه‌کانی ئاڵۆز ده‌ستیان پی کردبوو. له‌ نێوان ده‌وڵه‌ته‌کان دا، کێشه‌ و ناکۆکی ساز ببوو. ده‌وڵه‌ته‌کان که‌وتنه‌ ناو شه‌ڕێکی دیپلۆماتیک. ئه‌و شه‌ڕه‌ ئۆجه‌لانی حه‌تا وڵاتی (( کێنیا )) ی ئافریقا ڕاکێشا و له‌وێشه‌وه‌ ڕاده‌ستی تورکیایان کرده‌وه‌. به‌م شیوه‌یه‌ ئیتر قۆناغێکی نوێ هاته‌ ئاراوه‌. ئۆجه‌لان، له‌ زیندانی ئیمڕاڵی ڕاگه‌یاند کێشه‌ی کورد، له‌ هه‌مان کات دا کێشه‌ی تورکیاشه‌ و هه‌ر بۆیه‌ش ده‌بێ چاره‌سه‌ر بکرێ. ئه‌و ڕوانگه‌یه‌ له‌ لایه‌ن کۆنسه‌ی به‌ڕێوبه‌رایه‌تی (( پ ک ک )) ش، په‌سه‌ند کرا و که‌وته‌ واری کردارییه‌وه‌.
هیواکانم | Thursday 13 November 2008

دێکۆمێنتێکیی کورت له‌ سه‌ر مێژوویی به‌رفراوانی PKK / به‌شی دوویه‌مین
avatar

موراد قه‌ره‌ییلان :
بۆ ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌م کێشه‌یه‌، به‌ ڕاستیه‌کانی خۆیه‌وه‌ ببێته‌ ڕۆژه‌ڤ و له‌م پێناوش دا چاره‌سه‌ریه‌کی سه‌رده‌می بدۆزرێته‌وه‌، پ ک ک وه‌ک لایه‌نی کوردی، له‌ بنچینه‌وه‌ گۆڕانکاری له‌ خۆی دا پێک هێنا. لۆژیکی چاره‌سه‌ری خۆی گۆڕی. ئه‌مڕۆ ڕامان و لۆژیکی پ ک ک له‌ پێناو چاره‌سه‌ری، گرینگه‌. پ ک ک ده‌یهه‌وێ ئه‌و کێشه‌یه‌، هه‌م له‌ ته‌واوی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین و هه‌میش له‌ ناو سنووره‌کانی تورکیا دا، چاره‌سه‌ر بکات. ئه‌گه‌ر ئه‌و گۆڕانکاریانه‌ی پ ک ک نه‌درێنه‌ به‌ر چاو، بێگوومان ئاسته‌نگی گه‌وره‌ ده‌خوڵقێن. ئه‌و گۆڕانکاریه‌، خۆ نوێ کردنه‌وه‌یه‌. ئایا ئه‌وه‌ چ گۆڕانکاریه‌که‌ !؟ کێشه‌ی کورد، له‌ 200 ساڵ له‌مه‌و پێش هه‌تا ئێستا به‌رده‌وامه‌. به‌ڵام لایه‌نه‌کانی به‌رامبه‌ر، هه‌میشه‌ ویستوویانه‌ به‌ ئینکار کردن، له‌ ناو بردن، سه‌رکووت کردن و زۆرداری، چاره‌سه‌ری بکه‌ن. له‌ ڕه‌وشی ئه‌مڕۆکه‌ دا، ئاشکرا بووه‌ که‌ به‌ سیاسه‌تی سه‌رکووت کردن و زۆرده‌ستی، کێشه‌کان چاره‌سه‌ر نابن. ڕه‌نگه‌ چاره‌سه‌ری وه‌پاش بده‌ن، به‌ڵام هه‌رگیز چاره‌سه‌ر ناکه‌ن. ‌واتا هه‌ر دوو لایه‌نیش، هه‌رگیز له‌ به‌رابه‌ری یه‌کتر دا سه‌رنه‌که‌وتوون. نه‌ هیچ ده‌وڵه‌تێک به‌ زۆرداری و به‌ ئینکار کردن و تواندنه‌وه‌، سه‌رکه‌وتنی وه‌ده‌ست هێناوه‌، نه‌ کورده‌کانیش به‌ سه‌رهه‌ڵدان توانیویانه‌ به‌ سه‌رهه‌ڵدان توانیویانه‌ بگه‌نه‌ سه‌رکه‌وتن. واتا به‌م لۆژیکه‌ کلاسیکه‌، کێشه‌کان چاره‌سه‌ر نابن. هه‌ر بۆیه‌ش پێویسته‌ ئه‌م یه‌که‌، گۆڕانکاری به‌ سه‌ر دابێت و (( پ ک ک )) ش له‌و چوارچیوه‌یه‌ دا گۆی گۆڕیوه‌.
پارێزه‌رانی ئۆجه‌لان له‌ کاتی دادگای ئیمڕاڵی دا، له‌ هه‌مان کات دا مانیفێستی کۆماری دێمۆکراتیک بوو. له‌و ڕۆژانه‌ دا، پ ک ک هێزه‌کانی خۆی له‌ باکوری کوردستان کشانده‌وه‌ و ڕایگه‌یاند که‌ ئه‌وان شه‌ڕی جه‌کداریان وه‌ستاندووه‌. له‌ کۆنگره‌ی نائاسایی حه‌وته‌مینیش، پ ک ک، پێڤاژۆی سیاسی به‌ فه‌رمی کرد.
 
موراد قه‌ره‌ییلان :
جووڵانه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد، له‌ سه‌ده‌ی بیست و یه‌که‌م دا، ده‌که‌وێته‌ قۆناغێکی نوێ و له‌ گۆڕ هه‌لومه‌رجی ئه‌مڕۆکه‌ی جیهاندا، ڕه‌نگێکی نوێ به‌ خۆی ده‌گرێ. به‌م شێوه‌یه‌ ئاستێکی دێمۆکراتیکی نه‌ته‌وه‌یی و کۆمه‌ڵایه‌تی، له‌ ئه‌نجامی به‌ڕێوه‌ چوونی 15 ساڵ شه‌ڕ سا، وه‌دی هاتووه‌. واتا کۆمه‌ڵگا به‌ ته‌واوی نوێ بووه‌ته‌وه‌. ڕه‌وشی جیهانیش وه‌کوو ڕابڕدوو نییه‌. گۆڕاوه‌ و پێشکه‌وتووه‌. هه‌ر ئه‌وانه‌ بوونه‌ هۆکارێک بۆ ئه‌وه‌ی که‌ جووڵانه‌وه‌ی دێمۆکراتیکی کوردیش خۆی بگۆڕێت و بکه‌وێته‌ قۆناغێکی نوێ. ئه‌وه‌ قۆناغێکی چۆنه‌ !؟ له‌مه‌و به‌ دوا ئێمه‌ له‌ خه‌بات و تێکۆشانێکی خۆمان دا ته‌نگ نه‌فکرین. زۆرتر له‌ جاران، ده‌وڵه‌مه‌ندتر و به‌ پێوانه‌کانی سه‌رده‌م، تێکۆشانی خۆمان به‌ڕیوه‌ ده‌به‌ین. خۆمان له‌ گه‌ڵ ڕه‌وشی ته‌واوی جیهان ڕێک ده‌خه‌ین و به‌ره‌و پێش ده‌چین. ئه‌مانه‌ش بنچینه‌ی دێمۆکراسین.
ئه‌و قۆناغه‌ی که‌ باسی لێوه‌ ده‌کرێت، هه‌م بۆ کوردان و پ ک ک، هه‌میش بۆ تورکیا و ڕێژیمی ده‌سهه‌ڵاتدار، قۆناغی گۆڕانکاری و خۆ تازه‌ کردنه‌وه‌یه‌.

موراد قه‌ره‌ییلان :
له‌ ماوه‌ی ڕابڕدوو دا، به‌ر له‌ هه‌ر شتێک ئێمه‌، به‌ کێشه‌کانی ناو خۆمانه‌وه‌ سه‌رقاڵ بووین. واتا ئێمه‌ وه‌کوو جووڵانه‌وه‌، له‌ ناو به‌رخۆدانێکی دژواردا، شکڵمان گرتووه‌. هێزه‌کانی ئێمه‌ له‌ ناو ئه‌م به‌رخۆدانه‌ تیژ و دژواره‌ دا، بوونه‌ خاوه‌نی فه‌رهه‌نگ و ڕامان. واتا ته‌واوی ڕێکخستنی ئێمه‌، له‌م چوارچێوه‌یه‌ فۆڕمی گرتبوو. ئێمه‌ له‌ هه‌مانکات دا، ڕێکخراوه‌که‌مان و هه‌ڤاڵانمان، به‌ پێی ئه‌و قۆناغه‌ ڕێک و پێک کرد. پ ک ک، ڕێکخستنێکی ئیدیۆلۆژیک و فه‌لسه‌فه‌ییه‌. وا به‌ سانایی ناشپرزێت و له‌ یه‌کتر بڵاو نابێت. به‌ڵام له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ له‌ سه‌ر بنه‌ماکانی ئیدیۆلۆژیک و فه‌لسه‌فی پێک هاتووه‌، دیسانیش گۆڕانکارییه‌کی وه‌ها بنچینه‌یی، کارێکی سانا نییه‌. هه‌ر بۆیه‌ش ئێمه‌ زۆر سه‌رقاڵی خۆمان بووین. ئێمه له‌‌ حه‌وته‌مین کۆنگره‌ی خۆماندا، ئه‌م قۆناغه‌مان په‌سه‌ند کرد و کۆتاییمان به‌ کێشه‌کان هێنا. ئه‌مه‌ش سه‌رکه‌وتنێکی گرینگه‌. له‌ به‌رده‌وامی ئه‌وه‌ش دا، له‌ ئه‌وروپا، کۆنگره‌ی سازبوونی یه‌کیه‌تی دێمۆکراتیکی گه‌لی کورد، پێک هات. به‌وه‌ش هه‌وڵ درا، ستڕاتێژی هاوده‌م جێگیر بکرێت. له‌ ئه‌نجامی ئه‌و تێکۆشانه‌ دا، ئیستڕاتێژی هاوچه‌رخ، به‌ کرده‌وه‌ به‌ جێ ده‌کرێت.
کاتێک پ ک ک، هێزه‌کانی خۆی له‌ هه‌رێمه‌کانی باکور کشانده‌وه‌، ژووماره‌یه‌ک له‌ گه‌ریلا، ژووماره‌یه‌کیش له‌ ئه‌ورووپا، به‌ گشتی دوو گرووپ، وه‌کوو نیشانه‌یه‌ک له‌ ئاشتیخوازی، گه‌ڕانه‌وه‌ تورکیا. گرووپی یه‌که‌مینی ئاشتی و چاره‌سه‌ری دێمۆکراتیک، که‌ له‌ ناو ڕیزه‌کانی گه‌ریلای ( ئا.ر.گ.ک ) دا بوون، به‌ ڕیگایه‌کی ناوچه‌ی شه‌مزینان جۆڵه‌مێرگ، خۆیا ن گه‌یانده‌ باکوری کوردستان.

عه‌لی ساپان:
ئێمه‌ وه‌کوو شاندێک، له‌ وڵامی داخوازی سه‌رۆکایه‌تیمان، بۆ ئه‌وه‌ی که‌ به‌شداری قۆناغی ئاشتی و دێمۆکراسی ببین، به‌ره‌و باکورده‌ڕۆین و ده‌چینه‌وه‌ تورکیا. ئێمه‌ له‌ چیاکانی ئازادی داده‌بڕین. به‌ڵام ئه‌وینی چیاکان له‌ ناو دڵمان ده‌هێڵینه‌وه‌. کاتێک ئێمه‌ هه‌نگاوێکی به‌م جۆره‌ هه‌ڵده‌گرین، ئێمه‌ سه‌رۆکایه‌تیمان، له‌ پارتیمان و هه‌ڤاڵانمان و هه‌روه‌ها له‌ گه‌لی خۆمان هێز وه‌رده‌گرین و به‌ یارمه‌تی ئه‌وان، ده‌ست به‌م ڕێپێوانه‌ ده‌که‌ین. ئێمه‌ خاوه‌نی هیوا، جۆش و بڕیاڕی خۆمانین.

 یوکسه‌ل گونچ:
ئێمه‌ ده‌چین تا ببینه‌ زمانی دڵی پڕ له‌ ئێش و ژانی گه‌لان. ده‌چین تا ببینه‌ زمانی ئاشتی. هیوادارم که‌ سه‌رکه‌وتوو بین. سڵاو و ڕێزم هه‌یه‌ بۆ هه‌موو هه‌ڤاڵان.

حه‌یده‌ر ئه‌رگۆل:
گه‌لانی تورکیا له‌ دوای 150 ساڵ تێکۆشان له‌ پێناو کۆمه‌ڵگایه‌کی دێمۆکراتیک، له‌ بواره‌کانی کۆمه‌ڵایه‌تی، کولتوری، ئابووری و سیاسی وه‌ده‌ست هێناوه‌. له‌ ساڵانی 2000 یش، ئێمه‌ ده‌بینین که‌ ئه‌و سه‌رکه‌وتنه‌، له‌ بواری دێمۆکراسیشه‌وه‌ خۆی ده‌سه‌لمێنێت. ئێمه‌ش، بۆ ئه‌وه‌ی که‌ له‌ پێناو وه‌دی هێنانی ئه‌و ئامانجه‌ دا، خزمه‌تێک بکه‌ین، ده‌مانهه‌وێ بچینه‌وه‌ تورکیا. له‌ وڵامی داخوازی ڕێبه‌ری ئێمه‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان، دوای گه‌ڕانه‌وه‌ی گرووپێکی هه‌شت که‌سی گه‌ریلاکان له‌ چیاکانی کوردستانه‌وه‌، ئێمه‌ش وه‌ک گرووپی دوویه‌مین، له‌ ئه‌وروپاوه‌ ده‌چینه‌وه‌ تورکیا.

له‌ تورکیا که‌ زار به‌ستراون و مێشک ویشک بوون، به‌ هۆی ئه‌م قۆناغه‌ی که‌ پ ک ک ده‌ستی پێ کردبوو، زه‌مینه‌ی سیاسه‌تیش خوڵقێندرا. هاوڕێ له‌ گه‌ڵ ئه‌م قۆناغه‌دا، بابه‌تی ئه‌ندامه‌تی تورکیا له‌ یه‌کیه‌تی ئه‌ورووپا و هه‌روه‌ها بابه‌تی دێمۆکراتیزه‌ بوونی ئه‌و وڵاته‌ و به‌ فه‌رمی ناسینی ناسنامه‌ی گه‌لان، باس و گفتوگۆی له‌ سه‌ر کرا.

موراد قه‌ره‌ییلان :
به‌ر له‌ هه‌ر شتێک، له‌ گه‌ڵ پێشکه‌وتنی ئیستڕاتێژی ئێمه‌، ڕه‌وشی تورکیاش گۆڕدراوه‌. ئه‌م شه‌ڕه‌ی که‌ له‌ هه‌رێمه‌که‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چوو و تورکیای به‌ ته‌واوی خستبووه‌ ژێر کاریگه‌ری خۆی، وه‌ستێندرا. له‌ جیاتی ئه‌م یه‌که‌ش، هێمنایه‌تی و هه‌وایه‌کی ئاشتیخوازانه‌ خوڵقێندرا. له‌ سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ش له‌ تورکیا، له‌ پله‌کانی ژێرینه‌وه‌ بگره‌، تا ده‌گاته‌ بڵیندترین ئاسته‌کانی ده‌وڵه‌ت، له‌ پێناو دێمۆکراسی و گۆڕینی یاسای بنچینه‌یی دا، وت وێژێک ده‌ستی پێ کرد. له‌ ناو هه‌موو ئه‌مانه‌ دا، ئیستڕاتێژیه‌ک که‌ پارتیمان و سه‌رۆکایه‌تیمان وه‌ڕێیان خستبوو، خاوه‌نی ڕۆڵێکی گرینگه‌.

له‌ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد دا، پێویست بوو که‌ ئه‌ورووپا، هه‌م بووبا به‌ لایه‌نێک و هه‌میش ڕۆڵێکی ئه‌رێنی گێڕابا.بۆ ئه‌م کاره‌ش پێویست بوو سه‌ره‌تا ، بڕیاڕی قه‌ده‌غه‌ کردنی پ ک ک هه‌ڵوه‌شێندرابا. به‌ڵام دیسانیش ئه‌رکی لابردنی کۆت و زنجیر و که‌له‌بچه‌ی سه‌ر ئاشتی، که‌وتبووه‌ سه‌ر شانی کوردان. له‌ مانگی 31ی مه‌ی ساڵی 2001 دا، قۆناغی دوویه‌مینی ئاشتی ده‌ستی پێکرد. نوێنه‌رانی ڕێکخراوه‌کانی کوردی، به‌ کۆکردنه‌وه‌ی جه‌ماوه‌ر، ڕاگه‌یاندنێکی چاپه‌مه‌نیان له‌ شاری بێرلین به‌ڕێوه‌ برد و ڕایانگه‌یاند که‌ له‌ سه‌رتاسه‌ری ئه‌ورووپا، کامپانیای ناسنامه‌ ده‌ست پێ ده‌که‌ن.
یه‌که‌مین چالاکی له‌ ڕۆژی 13ی ژوئه‌نی ساڵی 2001، له‌ پێش دادگای به‌رزی شاری (( دۆسێلدۆرف )) به‌ڕێوه‌ چوو. چالاکگه‌ران، به‌ نووسینی دروشمی، منیش (( پ ک ک )) ییمه‌، ناسنامه‌ی خۆیان پێشکه‌شی دادگاکه‌ کرد و له‌ هه‌مان کات دا سکاڵای خۆیان له‌ دادگا به‌رز کرده‌وه‌.

یه‌کێک له‌ چالاکگه‌ران :
له‌ نامه‌کان دا ڕاشکاوانه‌ ده‌ڵێین،م ئێمه‌ش ((پ ک ک)) یین. له‌ ئاڵمانیا به‌ ساڵانه‌ هه‌تا ئیستا، پ ک ک قه‌ده‌غه‌ی له‌ سه‌ره‌. کوردان ئیتر ئه‌و قه‌ده‌غه‌کاریه‌ قه‌بووڵ ناکه‌ن. ئێمه‌ بوونمان هه‌یه‌، پارتیمان هه‌یه‌ و له‌ پێناو مرۆڤایه‌تی دا تێکۆشان به‌ڕێوه‌ ده‌بات. ئێمه‌ هه‌رگیز بڕیاڕی قه‌ده‌غه‌کاری دژ به‌ پارتیمان په‌سه‌ند ناکه‌ین. هه‌ر بۆیه‌ش به‌ ته‌واوی جیهان، به‌ تایبه‌تیش به‌ ئاڵمانیا ده‌ڵێین، ئێمه‌ هه‌ین و قه‌ده‌غه‌کاری سه‌ر خۆمان په‌سه‌ند ناکه‌ین.

له‌ زۆر یه‌ک له‌ شاره‌کانی ئه‌ورووپا، چالاکی مانگرتنی به‌ نۆبه‌ی حه‌فتانه‌، ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندن، ڕێپێوان و خۆپێشاندان وه‌ڕێ خستران. له‌ هه‌مان کات دا، کامپانیای داخوازی ناسنامه‌، بوو به‌ وڵامێک بۆ هه‌وڵه‌کانی بێ ڕه‌نگ هێشتنه‌وه‌ی گه‌لی کورد. کامپانیای داخوازی ناسنامه‌، دوای ماوه‌یه‌ک له‌ ناو خاکی تورکیاش ده‌ستی پێ کرد. خوێندکارانی کورد له‌ زانکۆکانی تورکیا، بۆ ئه‌وه‌ی زمانی کوردی به‌ شێوه‌یه‌کی فه‌رمی بکه‌وێته‌ واری په‌روه‌رده‌یی، کامپانیایه‌کیان ده‌ست پێ کرد. هه‌ر له‌و چوارچێوه‌یه‌ دا خوێندکاران، بۆ فێر بوون و خوێندن به‌ زمانی دایک، داخوازنامه‌کانی خۆیان بۆ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی زانکۆ ڕه‌وانه‌ کرد.

خوێندکارێکی کورد :
له‌و قۆناغه‌ دا که‌ گفتوگۆ له‌ باره‌ی په‌روه‌رده‌ به‌ زمانی کوردی و لابردنی قه‌ده‌غه‌ له‌ سه‌ر ئه‌و زمانه‌، بووه‌ته‌ بابه‌تی ڕۆژ، ئێمه‌ خوێندکارانی زانکۆی (( ئه‌گێ )) و زانکۆی (( دۆقووز ئه‌یلوون ))، بۆ یارمه‌تیدان له‌ پێناو دێمۆکراتیزه‌ کردنی تورکیا، به‌شداری کامپانیای په‌روه‌رده‌ و فێربوونی زمانی کوردی ده‌بین. له‌ مه‌ڕ بابه‌تی په‌روه‌رده‌ و فێر بوونی زمانی دایک، زیادتر له‌ هه‌ر که‌س، ئێمه‌ خوێندکارانی کورد تووشی زه‌حمه‌تی ده‌بینه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ ببینه‌ خاوه‌نی که‌سایه‌تی خۆمان و بۆ ئه‌وه‌ی که‌ ئێمه‌ ببینه‌ خوێندکارێکی زانکۆ، پێویسته‌ له‌ زمانی دایکمان، خاوه‌نداریه‌تی بکه‌ین. له‌ هه‌مان کات دا، ئه‌وه‌ ئه‌رکێکی هاووڵاتی بوونه‌، له‌ پێناو داهاتوویه‌کی دێمۆکراتیک و ئازاد بۆ نیشتیمان.
‌داخوازی په‌روه‌رده‌ و فێربوونی زمانی کوردی له‌ هه‌مان کاتیش دا، داخوازییه‌ک بوو له‌ پێناو په‌سه‌ند کردنی ناسنامه‌ی کوردی. خوێندکاران له‌ داخوازنامه‌کانی خۆیاندا، ئاماژه‌یان به‌وه‌ کرد بوو که‌ تورکیا په‌یماننامه‌کانی ناونه‌ته‌وه‌یی ئیمزا نه‌کردووه‌ و داواشیان له‌ ڕێکخراوه‌کانی کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی و ڕووناک بیران کردبوو که‌ یارمه‌تیمان بده‌ن.

کچێکی پارێزه‌ری مافی مرۆڤ:
ئێمه‌ له‌ سه‌ر ناوی کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤ، له‌ سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ی که‌ مافی زمان، یه‌کێکه‌ له‌ مافه‌کانی سه‌ره‌کی مرۆڤ. ئێمه‌ به‌و بیروباوه‌ڕییه‌، له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و که‌سانه‌ ڕاده‌وه‌ستین که‌ به‌ ساڵانه‌ ده‌ڵێن، وڵات نابێ به‌ ڕه‌نگ وده‌نگی جیاواز پارچه‌ بکرێت، ڕاده‌وه‌ستین. ئێمه‌ ده‌ڵێین هه‌ر ده‌نگێک، هه‌ر ڕه‌نگێک و هه‌ر فۆڕمێکی جیاواز، ده‌بێته‌ هۆکاری ده‌وڵه‌مه‌ندی ئه‌و وڵاته‌. هه‌ر بۆیه‌ش ئێمه‌ ده‌ڵێین، ده‌بێ پێش له‌ ئاپارتاید بگیرێت و ڕێگا بۆ دێمۆکراسی بکرێته‌وه‌. ئێمه‌ وه‌کوو کۆمه‌ڵه‌ی مافی مرۆڤان ده‌مانهه‌وێت ڕێکخراوه‌کانی دیمۆکراتیکی گه‌لی و ڕێکخراوه‌کانی مه‌ده‌نی، له‌و کامپانیایه‌ دا به‌شداری بکه‌ن و بزانن که‌ لاوه‌کانمان، داهاتووی ئه‌و وڵاته‌ن. له‌ ڕاستی دا ئه‌و کامپانیایه‌، به‌ دیتنی ئێمه‌، هه‌نگاوێکی گرینگه‌ له‌ پێناو دێمۆکراتیزه‌ کردنی وڵات و هه‌ر بۆیه‌ش یارمه‌تی ده‌ده‌ین. هه‌ر بۆیه‌ش، داوا له‌ هه‌ر مرۆڤێک ده‌که‌ین که‌ خۆی به‌ مرۆڤ، دێمۆکرات و سۆسیالیست و وڵات پارێز ده‌زانێت، داوا ده‌که‌ین، یارمه‌تی ده‌ر بێت. له‌وه‌ش زۆرتر ده‌توانین بڵێین، ئێمه‌ نه‌ ته‌نیا یارمه‌تی ده‌ده‌ین، به‌ڵکوو ده‌بینه‌ پێشه‌نگیش. بابه‌ت و ڕۆژه‌ڤی ئه‌و قۆناغه‌، دادگای ئه‌ورووپاشی گرته‌وه‌. له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ڕۆژی 28ی سێپتامبری ساڵی 2001 ، دۆسیه‌ی سه‌رۆکی گشتی پ ک ک، عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان، کرابوویه‌وه‌، دادگایی ده‌ستی پێ کرد. ئۆجه‌لان ده‌یهه‌ویست که‌ ئه‌م دادگایه‌، بکاته‌ مه‌یدانێک له‌ پێناو چاره‌سه‌ری. ئۆجه‌لان، له‌و پارێزنامه‌یه‌ی که‌ پێشکه‌شی دادگای یه‌کیه‌تی ئه‌ورووپای کردبوو، له‌ نووسینی هه‌زار لاپه‌ڕه‌یی خۆی دا، کێشه‌ی کوردی له‌ بواره‌کانی مێژوویی، فه‌لسه‌فی، کولتوری و سیاسی، به‌ شێوه‌یه‌کی به‌ربڵاو نرخاند بوو.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
من به‌ ڕێگه‌ی ئه‌و پارێزنامه‌ی خۆمه‌وه‌، ده‌مهه‌وێ شارستانیه‌تی ڕۆژهه‌ڵات له‌ به‌رامبه‌ر ڕۆژاوا و کولتوری ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌ورووپا، بۆ ئه‌وه‌ی مێژوو به‌ ته‌واوی ڕوون بێته‌وه‌، پێشکه‌ش بکه‌م و هه‌روه‌ها ئه‌و دادگایه‌ بکه‌م به‌ پلاتفۆرمێکی دێمۆکراتیکی حقوقی، بۆ ئه‌وه‌ی هێندێک بابه‌ت له‌ سه‌ر مافی گه‌لان بگووترێ. هه‌ر بۆیه‌ش من ده‌مهه‌وێت، مافی پاراستنی خۆم له‌و بواره‌ دا به‌ کار بهێنم. بۆ وڵامی ئه‌و هه‌لومه‌رجانه‌ی که‌ بوونه‌ هۆکاری گرتنی من و هێزه‌کانی حاکمی خاوه‌ن شارستانیه‌تی هاوچه‌رخ، که‌ ئه‌و هۆکاره‌یان خوڵقاند، پێویسته‌ منیش له‌ ئاستی ئه‌وان دا، پارێزنامه‌یه‌ک پێشکه‌ش بکه‌م. پێویسته‌ زۆر وانه‌، له‌ به‌سه‌رهاتی من له‌ ئه‌ورووپا وه‌ربگیرێت و به‌ ته‌واوی شی بکرێنه‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئێمه‌ ته‌نیا جه‌خت له‌ سه‌ر تورکیا و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین بکه‌ین، ئه‌وا ناتوانین ته‌واوی راستیه‌کان ئاشکرا بکه‌ین. زۆر گرینگه‌ مرۆڤ، ئه‌وه‌نده‌ی که‌ سه‌رچاوه‌ی کێشه‌کان ده‌بینێت، سه‌رجاوه‌ی چاره‌سه‌ریش له‌ شارستانیه‌تی ئه‌ورووپا، بداته‌ به‌ر چاو. ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ بنچینه‌ییه‌، پێویستی به‌ ئانالیز کردنی شارستانیه‌ت هه‌یه‌. هۆکارێکی دیکه‌ش ئه‌ویه‌ که‌ به‌ سه‌رهاتی تڕاژیکی من، هه‌ر وه‌ک ڕووداوه‌کانیش سه‌لماندوویانه‌، به‌سه‌رهاتی گه‌لێکه‌. ئه‌گه‌ر ڕاستی کوردان، وه‌ک راستیه‌ک پێناسه‌ بکرێت، ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ زه‌مینه‌یه‌ک بۆ ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌و کێشه‌یه‌ هه‌ر له‌ ئێستاوه‌، له‌ ڕۆژه‌ڤی ئه‌ورووپا دا جێ بگرێت و کاریگه‌ری خۆی دابنێت. پێناسه‌ کردنێکی به‌م شیوه‌یه‌ زۆر گرینگه، چوونکه‌ ئه‌وه‌ چاره‌نووسی دێمۆکراسی تورکیاش ده‌ستنیشان ده‌کات. له‌ راستی دا چاره‌سه‌ریه‌کی دێمۆکراتیک له‌ تورکیا، ده‌توانێ یارمه‌تیده‌ر بێت بۆ چاره‌سه‌ری کێشه‌کانی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین، قه‌فقازیا، ئاسیای ناوین و ته‌نانه‌ت هه‌رێمی باڵکان.

یه‌کێک له‌و بابه‌تانه‌ی له‌ پارێزنامه‌کان دا به‌ قووڵی لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌ سه‌ر کرابوو، په‌یوه‌ندی له‌ نێوان کوردان و تورکانه‌. ئۆجه‌لان په‌یوه‌ندییه‌کانی نێوان ئه‌م گه‌لانه‌، به‌ ڕوانگه‌یه‌کی زانستی مێژوویی لێکده‌داته‌وه‌ و داخوازی یه‌کیه‌تی دێمۆکراتیک ده‌کات له‌ نێوان ئه‌م دوو گه‌له‌.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
له‌و ڕۆژگاری ئه‌مڕۆمان دا، پێویسته‌ په‌یوه‌ندی نێوان کوردان و تورکان، وه‌کوو ئه‌رکێکی خێرا و به‌په‌له‌، به‌ ڕێفۆڕمێکی دێمۆکراتیکی به‌ربڵاو، بخرێته‌ پێش. پێویسته‌ چوارچیوه‌ی پێوه‌ندی هه‌ر دوو گه‌لان، لایه‌نه‌کانی باش و خراپی، به‌ ڕێفۆڕمێکی بنچینه‌یی، سه‌ر له‌ نوێ دابڕێژرێته‌وه‌. بێگومان ڕێفۆڕم، ته‌نیا به‌ هێزی ناوخۆیی به‌ڕێوه‌ ده‌چێت. به‌ڵام به‌ هۆی ئه‌وه‌ی که‌، تورکیا وه‌کو به‌شێک و ئه‌ندامێکی یه‌کیه‌تی ئه‌وروپا ده‌بیندرێت، گرینگی تێکۆشان له‌م پێناوه‌دا، دوو به‌رابه‌ر زۆرتره‌. هه‌ل و مه‌رجی ناوخۆیی و ده‌ره‌کی، له‌ به‌رامبه‌ر ڕێفۆڕم نابنه‌ ئاسته‌نگی، به‌ڵکوو به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، ده‌توانن ببنه‌ هۆکارێک بۆ کۆتایی هێنان به‌ ئاڵۆزیه‌کان.

دوابه‌شی پارێزنامه‌ له‌ باره‌ی پ ک ک دا سه‌رنج ڕاکێش بوو. ئۆجه‌لان، بابه‌تی (( پ ک ک )) ی سه‌ر له‌ نوێ و به‌ شێوازێکی زانستی نرخاند. ئۆجه‌لان، چه‌مکه‌کانی وه‌ک، سۆسیالیزم، سه‌ربه‌خۆیی، ئازادی، دێمۆکراسی، وڵات پارێزی، زۆرده‌ستی، نه‌ته‌وه‌ په‌روه‌ری، یه‌کیه‌تی و جیاوازخوازی، له‌ بواره‌کانی سیاسی و حقوقییه‌وه‌، شڕۆڤه‌ کردووه‌.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :

ڕه‌نگی ئیدیۆلۆژیک قۆناغی نوێ، له‌ سه‌ر بنه‌مای هێڵی سه‌ره‌کی ئێمه‌، که‌ هه‌وڵمان داوه‌ ڕاڤه‌ی بکه‌ین، به‌رنامه‌، ڕێکخستن و بنه‌ماکانی خه‌بات، له‌ سه‌ر ئه‌ساسی ئه‌م ڕێگایه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چن و ئه‌مانه‌ش له‌ قۆناغێکی نوێ دا، له‌ سه‌ر شانی پ ک ک ده‌بنه‌ ئه‌رک و زۆریش واتادارن. قۆناغی ڕه‌خنه‌ و ڕه‌خنه‌ له‌ خۆگرتنی پ ک ک و هه‌وڵدان له‌ پێناو خۆ تازه‌ کردنه‌وه‌، له‌ سه‌ر بنه‌مای ئه‌و پڕه‌نسیپانه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێت. بێ گومان، ڕه‌ت کردنه‌وه‌ی ڕابڕدوو به‌ ته‌واوی، ڕاست نییه‌. به‌ڵام ئاشکرایه‌ که‌ پێویسته‌ گۆڕانکاری گرینگ ئه‌نجام بدرێت. پێویسته‌ پێداچوونه‌وه‌یه‌کی به‌رفراوان و خۆتازه‌کردنه‌وه‌یه‌کی به‌ هێزیش له‌ ناوه‌ڕۆکدا بخرێته‌ واری کرداری و ئه‌وا ده‌کرێ ببێته‌ شتێکی واتادار. له‌ قۆناغی پاشه‌ڕۆژیش دا، بابه‌تی به‌رنامه‌ و پێشکه‌وتنی ئیدیۆلۆژیکی پ ک ک، پرسی سه‌ره‌کین، له‌ پێناو چاره‌سه‌ری دا. تێڕوانین له‌ دونیا و گوتاری تێئۆریکی بنچینه‌یی، ڕه‌نگی ئیدیۆلۆژیک وه‌دی ده‌هێنێ
.

ڕێبه‌ر ئاپۆ :
ئاسته‌نگی گه‌وره‌مان له‌ پێشه‌. له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا، هێشتا خاوه‌نی هیوایه‌کی گه‌وره‌م. پێک هێنانی ئه‌م یه‌که‌ش گرێ دراوی خه‌باتی منه‌. من له‌ نێوان هیواکانی گه‌ل و ئه‌و تێکۆشانه‌ی که‌ ڕۆژانه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌چێت، په‌یوه‌ندی سازده‌که‌م. هه‌ر بۆیه‌ش من ئێستا به‌ دڵێکی ئاسووده‌، ڕووبه‌ڕووی ئاسته‌نگیه‌کان ده‌بمه‌وه‌. هیواکان به‌ هێزن. ئه‌وانه‌ش که‌ پێکیان ده‌هێنن، به‌هێزن. گه‌لیش به‌ هۆی ئه‌و ڕاستیه‌، زۆر خۆشحاڵن. ئه‌وه‌ش به‌ مانای ئه‌وه‌یه‌، که‌ ئێمه‌ به‌ باشی خۆمان به‌ ڕیکخستن کردووه‌ و بنگه‌ی خۆمان به‌ هێز کردووه‌. به‌ڵام له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا مه‌ترسی هه‌ن. ئه‌وه‌ی که‌ من زۆرتر له‌ هه‌ر شتێک ده‌مهه‌وێت، تێکۆشانی گه‌ل و پێشکه‌وتنی سه‌رۆکایه‌تیه‌که‌ی، گرێدراوی من نابێت. له‌و بواره‌ دا، ترس و گومانم هه‌یه‌. پێویسته‌ من خۆم بپارێزم و به‌ باشی ته‌دبیر بگرم. من هه‌وڵ ده‌ده‌م زۆرتر ئه‌و کاره‌ بکه‌م. به‌ڵام هێندێک هه‌لومه‌رج بوونیان هه‌یه‌، له‌ ده‌ره‌وه‌ی کۆنتڕۆڵ و ئیڕاده‌ی مرۆڤن. هه‌روه‌ها له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ من له‌ شوێنێکی مه‌ترسیدار ده‌ژیم و کێشه‌ی من هه‌یه‌، بۆی هه‌یه‌ که‌ ئه‌و ڕه‌وشه‌، ئه‌و هیوایانه‌ی به‌ من به‌ستراون، بخاته‌ مه‌ترسیه‌وه‌. بۆ ئه‌وه‌ی که‌ مرۆڤ بتوانێ، ئه‌و ئاسته‌نگیانه‌ چاره‌سه‌ر بکات، پێویسته‌ هه‌ر که‌سێکمان ببینه‌ میلیتانێک، ئاستی تێگه‌یشتنی گه‌ل زۆرتر بێت، باوه‌ڕی به‌ خۆی هه‌بێت و ڕزگار بوونی خۆیان، به‌ ژیانی فیزیکی منه‌وه‌ گرێ نه‌ده‌ن. با گرینگیم پێ بده‌ن، به‌ڵام ئه‌گه‌ر هات و ڕۆژێک به‌ڵایه‌کم به‌ سه‌ر هات، هیوادارم گه‌له‌که‌مان به‌ دڵیکی ئاسووده‌، له‌ جیاتی شیوه‌ن کردن و گریان، به‌ ساز کردنی شاییه‌کی گه‌وره‌، تا کاتی سه‌رکه‌وتن، درێژه‌ به‌ ڕێگای خۆیان بده‌ن. بێگوومان له‌م بواره‌ش دا، من هێزێکی گه‌وره‌ و تێگه‌یشتنێکی مێژووییم پێ به‌خشیون.
هیواکانم | Friday 7 November 2008

ڕێبه‌ر APO : من مێژوویی 5000 ساڵه‌ی شارستانیه‌تم هه‌ڵسه‌نگاندووه‌..
ape-me.jpg

له‌ دۆخی رێبه‌ری گه‌لی کورد عبدوڵا ئۆجالان دا هیچ گۆرانکاریه‌ک به‌دی ناکرێت. ئێستاش ده‌یانه‌ێ ئۆجالان دوور له‌ ڕوداوه‌کان و له‌ ده‌ره‌وه‌ی بازنه‌ی قۆناغه‌که‌ بهێڵنه‌وه‌.
ئۆجالان ڕایگه‌یاند که‌ ڕادیۆ و ڕؤژنامه‌ی ناده‌نێ و له‌سه‌ر ئه‌وه‌ش حکومه‌تی تورکی وشیارکرده‌وه.‌
ئۆجالان جارێکی تر ستایشی هه‌لوێستی گه‌لی کوردی کرد که‌ به‌رامبه‌ر هه‌لوێستی هێرشبه‌رانه‌ی دژی ئه‌و سه‌ری هه‌ڵدا و وتی ، من داوایه‌کی به‌و شێوه‌یه‌م له‌ گه‌له‌که‌م نه‌کرد ، به‌ڵام ئێوه‌ ده‌بینن چی ڕویدا.
ئۆجالان وتی، بۆ چاره‌سه‌رکردنی پرسی کورد گرنگه‌ بژیم.
ئۆجالان رۆژی چوارشه‌ممه‌ی ڕابردوو چاوی به‌ پارێزه‌رانی که‌وت و ، ده‌رباره‌ی بارودۆخی خۆی زانیاری دا و به‌و پێیه‌ تا ئیستا ئه‌و رادیۆیه‌ی که‌ لێیان ستاندووه‌، نه‌یانداوه‌ته‌وه‌. ڕۆژنامه‌کانیسی یان هه‌ر ناده‌نێ، یانیش دره‌نگ ده‌یده‌نێ.
ئۆجالان ئه‌و هه‌لوێسته‌ی به‌م چه‌ند ده‌سته‌واژه‌یه‌ ده‌ربڕی:
ده‌یانه‌وێ بمخه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌ی قۆناغه‌که‌.

رێبه‌ری گه‌لی کورد عبدوڵا ئۆجالان ناره‌زایی له‌به‌رامبه‌ر هێرشی سه‌ری و هه‌ڕه‌شه‌ی کوشتن لێی به‌م شێوه‌ی هه‌ڵسه‌نگاند:
مه‌سه‌له‌ پرسی که‌سیی من نیه‌ که‌ بژیم ، من نامه‌وێ پرسه‌که‌ له‌گه‌ل ده‌وڵه‌تدا بکه‌مه‌ پرسێکی شه‌خسی ، کێشه‌‌ ئه‌وه‌ نیه‌ که‌ بژیم یان بمرم ، من له‌ مردن ناترسم ، ده‌کرێ بومه‌له‌رزه‌یه‌ک بێ و خانووه‌که‌ به‌سه‌رمدا داڕمێ، نه‌خۆش بکه‌وم له‌وانه‌یه‌ وه‌هاش بمرم، ئه‌وه‌ وا دیار ده‌بێ که‌ ده‌وله‌ت کردویه‌تی و منی کوشتووه.‌ ئه‌نجامه‌که‌شی زۆر مه‌ترسیدار ده‌بێ ، من دۆخی ته‌ندروستی خۆمم نه‌کرده‌ کێشه‌ و ناشیکه‌م، من ویستم گه‌له‌که‌م له‌و مردنه‌ بچوکه‌ی که‌ هه‌فته‌ی رابردوو ڕویدا ئاگادار بێ ، له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ من ئه‌وه‌م بۆ گه‌له‌که‌م ڕاگه‌یاند، من داوای هیچم له‌ گه‌ل نه‌کرد ، ته‌نانه‌ت وتم ڕوداوه‌که‌ زۆر گه‌وره‌ مه‌که‌ن

، به‌لام ئێوه‌ ده‌بینن که‌ گه‌ل چۆن که‌وته‌ جوڵه‌ و چی ڕووده‌دا ، ئه‌گه‌ر من لێره‌ بمرم شتی زۆر مه‌ترسیدار ده‌قه‌ومێ ، قیامه‌ت هه‌ڵده‌سێ، به‌هاریش ده‌کرێ شه‌ڕ سه‌خت بێ و بگاته‌ ئاستێک که‌ نه‌کرێ ڕێگری لێ بکرێ. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ نامه‌وێ دۆخێکی وا بێته‌ ئاراوه‌ ، بۆ چاره‌سه‌ری پرسی کورد پیشنیار ده‌که‌م ، بۆ چاره‌سه‌ر ئه‌و پرسه‌ گرنگه‌ بژیم ، من هه‌ست به‌ گوشاری چاره‌سه‌ری ده‌که‌م له‌سه‌ر خۆم ، تکا ده‌که‌م زۆر جار بانگه‌وازیم کرد به‌ڵام ‌حکومه‌ت ڕه‌چاوی نه‌کرد ، دیسان‌ ده‌لێم مه‌سه‌له،‌ مان و نه‌مانم نیه‌ ، خۆبه‌خۆ لێره‌ سیاسه‌تێکی کوشتنی درێژه‌ خایه‌ن په‌یڕه‌و ده‌کرێ ، ئه‌وه‌ چه‌نده‌، زیان به‌ من ده‌گه‌یه‌نێ ، زیان به‌ ده‌وڵه‌تیش ده‌گه‌یه‌نێ ، وه‌رن ئه‌و کێشه‌یه‌ چاره‌سه‌ر بکه‌ین بێ ئه‌وه‌ی که‌ کات به‌ فیرۆ بده‌ین. ئه‌وه‌ بکه‌ین با خوێنڕشتن ڕاوه‌ستێنین ، کۆتایی به‌ هه‌ژاری بێنین.

ئۆجالان به‌ بۆنه‌ی 85 مین ساڵرۆژی دامه‌زراندنی کۆماری تورکیاش جارێکی تر بۆ چاره‌سه‌ری پرسی کورد بانگه‌وازی کرد و ئه‌فریقیای باشور ، ئیرله‌ندا و سپانیای وه‌ک نمونه‌ هێنایه‌وه‌ و وتی ، ده‌کرێ بێ ئێوه‌ی که‌ ده‌ست له‌ بیناقاقای یه‌کتر نێین، پرسه‌که‌ چاره‌سه‌ر بکه‌ن.

ئۆجالان جاریکی تر رایگه‌یاند که‌ ئه‌و ناڵێت با ته‌نیا له‌گه‌ڵ ئه‌ودا دانیشن، وه‌ک لایه‌نی دیالۆگ ئاماژه‌ی به ‌رۆشه‌نبیرانی ژیر و ده‌ته‌په‌ کرد. وتسی منیش ناڕاسته‌وخۆ ده‌کرێ خۆم له‌ قۆناغه‌که‌ بگه‌یه‌نم ، به‌و پێیه‌ پرسه‌ سه‌خته‌کانی تورکیا وه‌ک زمان و هه‌ژاری چاره‌سه‌ر ده‌بێ . گه‌ل من ده‌ست نیشان ده‌کا ، ئه‌گه‌ر کێشه‌کان چاره‌سه‌ر نه‌که‌م ، ئه‌و کاته‌ ده‌توانن له‌ دارم بده‌ن ، با چیان ده‌وێ له‌ منی بکه‌ن

ئۆجلان هه‌روه‌ها له‌ دیداری پاریزه‌رانیدا، وتی ئامانجمان جیابونه‌وه‌ نیه‌ له‌ تورکیا ، به‌لام ویرای ئه‌وه‌ش، نه‌ حکومه‌ت ، نه‌ به‌رهه‌ڵستکاره‌کان ئه‌و پێشنیارانه‌ ڕه‌چاو ناکه‌ن.

رێبه‌ری گه‌لی کورد عبدولا ئۆجالان 85 ساڵه‌ی دامه‌زراندنی کۆماری تورکیای شرۆڤه‌ کرد و ، وتی ، له‌ کۆماردا دوو مه‌یلی هه‌ن،،، یه‌کێک پۆزیتیڤیست و علمانی و ئه‌وه‌ی تریش کونه‌ پارێز‌. له‌ ناوه‌ڕۆکیشدا هه‌ردوو کونه‌پارێزن.
ئۆجلان ڕایگه‌یاند که‌ ئه‌و دوو مه‌یله‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کردۆته‌ دوو به‌شه‌وه‌ و ، له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وه‌شدا، چه‌مکی کۆماری دیموکراتیمان کۆمه‌ڵگه‌ ده‌کاته‌ یه‌ک.
ئۆجالان وتی له‌ تورکیا بێ ئایدۆلۆژی بوون و بێ سیاسه‌تی هه‌یه‌ ، ئه‌وه‌شی ڕاگه‌یاند که‌ دۆخی هه‌نوکه‌یی بۆته‌ هۆی بن به‌ست بوون و ، ئه‌و‌ چه‌مکه‌ کۆمه‌ڵگه‌ به‌ گژیه‌کدا ده‌کات.

ئۆجالان له‌ درێژه‌ی قسه‌کانیدا وتی:
له‌ تورکیا دوو چه‌مک هه‌ن، یه‌که‌م کۆماری پۆزه‌تیڤیست علمانی و بۆرژوا و ئه‌و‌ی تر چه‌مکی کۆماری محافه‌زه‌کاره‌ که‌ به‌ ئیسلامی میانڕه‌و ده‌ناسرێ. ئاکه‌په‌ش تا ئیستا سووره‌ له‌ سه‌ر چه‌مکی دۆگماتیک و موحافه‌زه‌کارانه‌ی ، به‌ڵام چه‌مکی مسته‌فا که‌مال مۆله‌ت به‌وه‌ نادا ، ئه‌رته‌شی تورک و جه‌هه‌په‌ش سوورن له‌سه‌ر ‌نی علمانی و پۆزه‌تیڤیست ، ئه‌و دوو چه‌مکه‌ش هه‌ڵه‌ن ، هه‌ردووش بێچاره‌ییه‌ ، کۆمه‌ڵگه‌ به‌ره‌و دوو به‌ره‌کی و به‌گژیه‌کدا ده‌کا ، ئه‌وروپا له‌ ساڵی 1920 دا ده‌ستی له‌ پۆزه‌تیڤیزم به‌ردا ، به‌ڵام ئه‌رته‌شی تورک و جه‌هه‌په‌ زۆر به‌ وشکی پێ له‌سه‌ر پۆزه‌تیڤیزم داده‌گرن ، چه‌مکی جه‌هه‌په‌ جه‌مکی کلاسیکی سه‌رکوت کردنه‌ ، له‌ دامه‌زراندنی کۆماردا هه‌ندێ نرخ هه‌بوون که‌ مسته‌فال که‌مال خولقاندی ، ئه‌و نرخ و میراسه‌ی له‌ ئه‌نجامی شه‌ڕی ڕزگاری له‌به‌رامبه‌ر ئیمپریالیست خولقاند ، جه‌هه‌په‌ ئه‌وه‌ی خوارد و له‌ ناوی برد ، ئه‌رته‌ش ده‌لێ ئه‌وان به‌ فه‌لسه‌فه‌وه‌ سه‌رقاڵن ، باشه‌ پیده‌چێ که‌ له‌ نیو ئه‌رته‌ش دا هه‌ندێ که‌س هه‌بن که‌ مێشکیان کارده‌کا ، به‌لام ئه‌و بنه‌به‌ستیه‌ چاره‌سه‌ر ناکه‌ن ، له‌به‌رئه‌وه‌ی که‌ چه‌مکی پۆزه‌تیڤیستی وشک باڵاده‌سته‌ ، له‌ راستی دا هه‌ردوو چه‌مکی کۆماریش محافه‌زه‌کارن ، ناتوانن خۆیان له‌ده‌ست ئه‌و چه‌مکانه‌ ڕزگار بکه‌ن ، من له‌ دژی ئه‌وانه‌ په‌ره‌م به‌ چه‌مکی کۆماری دیموکراتی دا ، له‌ سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ هه‌وڵ ده‌ده‌م که‌ پرسه‌که‌ چاره‌سه‌ر بکه‌م ، له‌و چه‌مکه‌ی ئێمه‌دا گۆڕینی سنوره‌کان نیه‌ ، پرسی یه‌کپارچه‌ییمان نیه‌ ، پرسمان دابڕانی کوردستان نیه‌ ، به‌ڵکو یه‌کیتی و یه‌کپارچه‌یی دیموکراتیانه‌ هه‌یه‌ ، پێشنیاری چاره‌سه‌ری ئێمه‌ یه‌کخستنه‌وه‌یه‌.

رێبه‌ری گه‌لی کورد عبدوڵا ئۆجالان وتی ، ئه‌گه‌ر پشێنیاره‌کانی من بۆ چاره‌سه‌ری پێک بێن ده‌کرێ ببێته‌ مۆدێلێکی گرنگ بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوین.
ئۆجالان به‌ بیری هینایه‌وه‌ که‌ تا ساڵی 1995 ئه‌وان به‌دوای بیرۆکه‌ی ( به‌ گوڕدان به‌ شه‌ڕ گه‌یشتن بوو به‌ سۆسیالیزم ، به‌لام دوای ئه‌وه‌ هه‌ستی به‌ گرنگی سیاسه‌ت کردووه‌ و ، له‌ دوای ئه‌وه‌شه‌وه‌ دۆخێکیان ده‌خوڵقاند که‌ شه‌ڕی تێدا نه‌بێ. ئه‌و قۆناغه‌ی ئیستاش پێی گه‌یشتوین لایه‌نگری چاره‌سه‌ری دیموکراتیانه‌ین ، من له‌و حاڵه‌ته‌ ڕازیم و په‌شیمان نیم.
ئۆجالان ڕایگه‌یاند که‌ بیروبۆچونه‌کانی ده‌کرێ له‌ تورکیا وه‌ک ڕۆشنگه‌ری ورێنسانسێک کاریگه‌ر بێ و ئاماژه‌ی به‌ ناوه‌رۆکی به‌رگرینامه‌که‌ی کرد و وتی ، به‌رگرینامه‌که‌م ده‌کرێ وه‌ک مانیفستۆی کۆمه‌ڵگه‌ی دیموکراتی ناوزه‌د بکرێ .

له‌سه‌ر درێژه‌ی قسه‌کانیشیدا وتی:
(( من له‌ به‌رگرینامه‌که‌م دا مارکسیزمم هه‌لسه‌نگاند ، مارکس لێکۆڵینه‌وه‌ی له‌سه‌ر مێژووی 500 ساله‌ی سه‌رمایه‌داری کرد ، من لێکۆڵینه‌وه‌م له‌سه‌ر مێژووی 5 هه‌زار ساڵه‌ی کرد ، من مێژووم له‌ ده‌وڵه‌تی راهیبی سۆمه‌ره‌وه‌ تا مێژووی رۆژگاری ئه‌مرؤ کۆڵیه‌وه‌ ، من لێكۆڵینه‌وه‌م له‌سه‌ر سیسته‌می ده‌وڵه‌ت شار کرد ، پێشتریش وتبوم ، مرۆڤ ده‌کرێ بلێ من مارکسم تێپه‌ڕاندن و که‌موکوڕیه‌کانیم پڕ کرده‌وه‌ ، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌ مارکس وه‌ک ئه‌نتی کاپیتالیست دیاره‌ ، به‌لام ئه‌و خزمه‌تی به‌ سه‌رماداری کرد ، من ئه‌وه‌م ڕاشکاوانه‌ ده‌ست نیشان کرد ، له‌ به‌رگرینامه‌که‌م دا جێم بۆ ته‌رخان کرد ، مارکس چینی کرێکارانی به‌ بنه‌ما گرت ، من مێژووی 5 هه‌زار ساڵی شارستانی دیموکراتیم به‌ بنه‌ما گرت

رێبه‌ری گه‌لی کورد عبدوڵا ئۆجالان له‌ لێدوانه‌کانی دا بانگی له‌ گه‌ل و لایه‌نه‌ چه‌په‌کانیش کرد و هه‌لبژاردنی به‌ریوه‌به‌رایه‌تی هه‌رێمی به‌ بیر هێنایه‌وه‌ و ، سه‌رنجی بۆ سه‌ر گرنگی شاره‌داری دیموکراتی ڕاکێشا و ، داوای کرد که‌ بۆچوونه‌کانی گه‌ل ڕه‌چاو بکرێ.
ئۆجلان پشێنیارگه‌لێکی بۆ هه‌ڵبژاردنی به‌رێوه‌به‌رایه‌تی هه‌رێمی کرد و ، سه‌رنجی بۆ سه‌ر گرنگی یه‌کگرتنی نێوان ده‌ته‌په‌ و لایه‌نه‌ چه‌په‌کان و ، چه‌مکی شاره‌داری دیموکراتی ڕاکێشا و وتی:

ده‌رباره‌ی هه‌ڵبژاردنه‌ هه‌رێمیه‌کان پشینیاری به‌رچاوم چه‌مکی شاره‌داری دیموکراتیه‌ ، له‌و چه‌مکه‌دا به‌شداری دیموکراتیانه‌ و ، پێوانه‌ دیموکراسیه‌کان باڵاده‌سته‌ ، له‌ گۆڕه‌پانه‌کان ، له‌ مه‌یدانه‌ مه‌زنه‌کان، ده‌کرێ ده‌یان هه‌زار ، په‌نجا هه‌زار که‌س کۆبکه‌نه‌وه‌ و ، گوێیان لێ بگرن ، بۆچونی گه‌ل بناغه‌یه‌. ده‌بێ ئه‌وانه‌ی هه‌ڵده‌بژێردرێن که‌سانی دیموکرات بن ، ده‌بێ وه‌ک سه‌رکه‌وتن و دۆڕاندن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردن نه‌که‌ن ، ئه‌وه‌ی گرنگه‌ ده‌بێ به‌پێی پێوانه‌ دیموکراتیه‌کان مه‌مه‌ڵه‌ بکه‌ن ، بابه‌تێکی تر که‌ ده‌بێ ڕاوه‌سته‌ی له‌سه‌ر بکه‌ن رێژه‌ی پالێوراوانی ژنه‌.

رێبه‌ری گه‌لی کورد بانگی له‌ لایه‌نه‌ دیموکراتیه‌کان کرد و داوای کرد که‌ خۆیان به‌ شێوه‌ی کۆنفیدرالی رێک بخه‌ن ، له‌سه‌ر دۆزی ئه‌رگه‌نه‌کۆنیش داوای کرد که‌ دادگاییه‌کی ئه‌لته‌نارتیڤ سازبکرێ.
لایه‌نه‌ چه‌په‌ و دێموکراته‌کان، بنده‌ست، ژینگه‌پارێز ، فێمنیست، که‌لتوری هه‌ریمی و موسڵمانانیش ده‌توانن له‌ده‌وری یه‌کتر کۆ ببنه‌وه‌. رۆژێک، دوو ڕۆژ یان چه‌نده‌ی پێویستیان بینی، ده‌توانن پێکه‌وه‌ گفتوگۆ بکه‌ن ، هه‌روه‌ها به‌ عه‌له‌ویشه‌وه‌ که له‌‌ نێویان دا عیله‌مانی ساخته‌ش هه‌ن ، ده‌توانن کۆنفیدرالیزمی دیموکراتی خۆیان سازبکه‌ن و په‌ره‌ به‌ یه‌کێتی خۆیان بده‌ن ، ئاسوری ، سوریانی ، ئه‌رنه‌مه‌نی و یۆنانی که‌ کۆچی ‌ ئه‌نادۆڵیان کردووه‌ ده‌توانن له‌سه‌ر بنه‌مای کۆنفیدرالیزمی دیموکراتی له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌ی گشتی دیموکراتی ببنه‌ یه‌ک ، له‌ ئامه‌د و هه‌ندێ جیێ‌ وه‌ک ڤێتنام و عێراق ده‌کرێ له‌سه‌ر دۆزی ئه‌رگه‌نه‌کۆن دادگای ئه‌لته‌رناتیڤ دامه‌زرێنن ، ئه‌و شتانه‌ی که‌ له‌ دۆزه‌که‌دا ئاشکرا نه‌کراون ، پلاتفۆرمی دیموکراسی وه‌ک رێکخراوه‌ی دیموکراتی گه‌ل له‌گه‌ڵ ژووره‌کانی پاریزه‌ران ئه‌وه‌ پێک بینن ، ده‌کری له‌ ئه‌وروپاوه‌ یاساناسانی ناودار بانگهێشت بکه‌ن.
ئۆجلان له کۆتایی دا سڵاو و ستایشی له‌ سه‌رهه‌ڵدانه‌کانی گه‌لی کورد کرد و بانگی له‌ ژنان و گیراوانیش کرد.

ئۆجالان وتی:
بۆ پشتگیری گه‌له‌که‌مان، من ماڵئاوه‌دانی خۆم پێشکه‌شیان ده‌که‌م له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ به‌شداری چالاکیه‌کان بوون ، سڵاو له‌ گه‌له‌که‌مان له‌ کوردستان ، تورکیا و ئه‌وروپا ، ته‌واوی دۆستان ، ژن و دیکانی ئاشتی ده‌که‌م ، ده‌رباره‌ی ژنان من له‌ به‌رگرینامه‌که‌م دا ئاماژه‌م به‌ هه‌ندێ شت کرده‌وه‌ ، ئه‌وان بناغه‌ی سه‌ره‌کی دیموکراسین ، ژنان ده‌کرێ به‌ ڕه‌نگی خۆیان مۆر له‌ دیموکراسی بده‌ن ، بۆ هه‌موو گوند و شارێک پێشنیاری دارچاندم کرد ، ئه‌وه‌، دووباره‌ ده‌که‌مه‌وه‌ ، له‌ چیای جودی وه‌ک له‌ که‌شتی نوح دا ، ده‌بێ له‌و چیایه‌ هه‌موو جۆره‌ ڕووه‌کێک بچێنرێ ، با هه‌موو جۆره‌ گیانله‌به‌رێک به‌خێو بکرێ ، ده‌بێ داره‌کانی جودی نه‌بڕنه‌وه‌ ، گوڵ لێ نه‌کرینه‌وه‌ و بپارێزرێن ، ده‌بێ نێچێری ئاژه‌ڵان نه‌کرێ ، سڵاو له‌ هه‌ڤاڵانی گرتوخانه‌کان ده‌که‌م ، ده‌بێ بایه‌خ به‌ ته‌ندروستی خۆیان بده‌ن ، با درێژه‌ به‌ لێکۆڵینه‌وه‌کان بده‌ن ، ده‌کرێ خۆیان به‌ شێوه‌یه‌ک ئاماده‌ بکه‌ن که‌ ببنه‌ هێز بۆ چالاکیه‌کانی ده‌ره‌وه‌.
هیواکانم | Thursday 6 November 2008